اعمال ام داوود یکی از معتبرترین و مجربترین اعمال ماه رجب است که شیخ طوسی در کتاب مصباح المتهجد نقل کرده است. ماجرا از این قرار است که فرزند ام داوود (مادر رضاعی امام صادق ع) توسط خلیفه عباسی به زندان افتاده بود. امام صادق (ع) این دستورالعمل را به او آموختند تا فرزندش آزاد شود. پس از انجام اعمال در نیمه رجب، فرزندش همان هفته آزاد شد. این عمل از آن زمان به عنوان پناهگاه حاجتمندان شیعه شناخته میشود.
زمان اختصاصی این عمل، نیمه رجب (روز پانزدهم) است. شروع آن بعد از نماز ظهر و عصر است و معمولاً تا نزدیک غروب آفتاب طول میکشد. اگرچه انجام آن در مسجد الحرام و مسجد النبی یا کوفه فضیلت خاص دارد، اما در هر مسجد یا حتی منزل (به شرط خلوت و انقطاع از دنیا) قابل انجام است. با این حال، معتکفین در مسجد بهترین موقعیت را برای انجام این عمل دارند.
بخش سنگین این اعمال، قرائت سورههای متعدد قرآن است. فرد باید با طمأنینه و بدون عجله بخواند. اگر وسط قرائت خسته شد، میتواند کمی استراحت کند یا قدم بزند (بدون صحبت با دیگران و ترجیحاً بدون تغییر جهت از قبله اگر ممکن است) و دوباره ادامه دهد. داشتن وضو در تمام مراحل شرط کمال است.
مهمترین بخش این عمل، سجده پایانی است. در روایات آمده است که اگر در این سجده، اشکی از چشم جاری شود، هرچند کم، نشانه اجابت دعاست. در این حالت بنده در نهایت ذلت و خضوع در برابر پروردگار قرار دارد و بیواسطه حاجت خود را میطلبد. متن عربی ذکر سجده در مفاتیح الجنان به طور کامل آمده است.
برای کسانی که با زبان عربی آشنایی ندارند، خواندن ترجمه دعا قبل یا بعد از مراسم توصیه میشود تا با مضامین بلند آن (که شامل اقرار به توحید، نبوت، و درخواستهای عمیق عرفانی است) آشنا شوند. ارتباط قلبی با مفاهیم دعا، اثر آن را چندین برابر میکند.
