نوحه «ممد نبودی ببینی» یکی از ماندگارترین ملودیهای تاریخ دفاع مقدس است. این نوحه در وصف شهید سید محمد علی جهانآرا، فرمانده سپاه خرمشهر سروده شد. جهانآرا که ماهها با دست خالی در برابر دشمن مقاومت کرده بود، در سانحه هوایی هفتم مهر ۱۳۶۰ به شهادت رسید و نتوانست آزادی خرمشهر در سوم خرداد ۱۳۶۱ را ببیند.
این قطعه ابتدا توسط حسین فخری، از همرزمان شهید جهانآرا و مداحان اهل بیت، بر سر مزار شهید خوانده شد. ملودی آن بر اساس یک نوحه قدیمی بوشهری (لیلا بگفتا) تنظیم شده بود. بعداً غلامعلی کویتیپور نیز آن را بازخوانی کرد و از صداوسیما پخش شد که به نماد صوتی آزادسازی خرمشهر تبدیل گشت.
سید محمد علی جهانآرا، فرماندهای بود که با نیروهای محدود و تجهیزات کم، ۳۴ روز ارتش تا دندان مسلح بعث را پشت دروازههای خرمشهر معطل کرد. مقاومت او و یارانش، اسطوره ایستادگی در تاریخ ایران شد. نوحه ممد نبودی، بیانگر حسرت همرزمانش از عدم حضور او در جشن پیروزی بود.
این اثر هنری ساده و بیآلایش، توانست احساسات متناقض شادی (از آزادی) و غم (از فقدان شهدا) را به زیبایی به هم پیوند بزند. این نوحه نشان داد که هنر متعهد چگونه میتواند حافظه تاریخی یک ملت را زنده نگه دارد و نسلهای بعد را با حال و هوای آن روزها پیوند دهد.
سوم خرداد هر سال، با پخش این نوحه، یادآور این حقیقت است که امنیت و تمامیت ارضی امروز، حاصل خون کسانی است که «نبودند تا ببینند» اما «رفتند تا بمانیم». تجلیل از مقام شامخ شهید جهانآرا و شهدای خرمشهر، وظیفهای همگانی است.
