امام کاظم (ع) فرمودند: هر که خشم خود را فرو برد در حالی که میتواند آن را اعمال کند، خداوند دلش را از رضایت پر میکند.
کنترل خشم
2
کظم غیظ یعنی قدرت انتقام داشته باشی اما به خاطر خدا ببخشی؛ درسی از امام هفتم.
کنترل خشم
3
خشم کلید هر بدی است؛ پیروان موسی بن جعفر (ع) بر خشم خود مسلطاند.
کنترل خشم
4
آرامش سهم کسانی است که در اوج عصبانیت، به یاد کظم غیظ امامشان سکوت میکنند.
کنترل خشم
5
مرد آن نیست که کشتی بگیرد، مرد آن است که هنگام خشم مالک نفس خود باشد (برگرفته از سیره امام).
کنترل خشم
6
فرو بردن خشم، آتش جهنم را خاموش میکند و نور ایمان را در دل روشن میسازد.
کنترل خشم
7
با تمرین کظم غیظ، شبیه اماممان شویم و زینت اهل بیت باشیم نه مایه شرمساری.
کنترل خشم
8
در لحظه عصبانیت، یک صلوات بفرست و به یاد صبر امام کاظم (ع) در زندان، آرام باش.
کنترل خشم
9
خداوند بندگانی را دوست دارد که خشمگین میشوند اما ظلم نمیکنند.
کنترل خشم
10
کنترل خشم نشانه قدرت روح است، نه ضعف و ناتوانی.
کنترل خشم
حسن خلق
1
امام کاظم (ع): خوشاخلاقی روزی را زیاد میکند و زندگی را گوارا میسازد.
حسن خلق
2
نرمخویی و مهربانی، صفت مومن واقعی و شیعه جعفری و کاظمی است.
حسن خلق
3
با مردم چنان رفتار کن که دوست داری با تو رفتار شود؛ این درس مکتب اهل بیت است.
حسن خلق
4
لبخند صدقهای است بی هزینه که دلها را به هم نزدیک میکند.
حسن خلق
5
بداخلاقی عمل را تباه میکند همانطور که سرکه عسل را فاسد میکند.
حسن خلق
6
خوشرویی کینهها را از بین میبرد و محبت را جایگزین دشمنی میکند.
حسن خلق
7
شیعه ما کسی است که همسایگانش از دست و زبان او در امان باشند.
حسن خلق
8
اخلاق نیکو، سنگینترین چیز در ترازوی اعمال در روز قیامت است.
حسن خلق
9
با خانواده و دوستانت مهربان باش تا رحمت خدا بر زندگیات سرازیر شود.
حسن خلق
10
حسن خلق، طنابی است که انسان را به خدا و بهشت نزدیک میکند.
حسن خلق
گذشت و مدارا
1
امام کاظم (ع) حتی برای دشمنانشان هدیه میفرستادند تا شر آنها را با نیکی دفع کنند.
گذشت و مدارا
2
گذشت از خطای دیگران، بزرگی روح انسان را نشان میدهد.
گذشت و مدارا
3
بدی را با نیکی پاسخ ده، تا دشمنت به دوستی مهربان تبدیل شود.
گذشت و مدارا
4
مدارا با مردم، نیمی از عقل و خردمندی است.
گذشت و مدارا
5
کسی که انتقام میگیرد یک لحظه خوش است، اما کسی که میبخشد یک عمر آرام است.
گذشت و مدارا
6
سیره کاظمی یعنی بخشیدن کسی که به تو ظلم کرده و پیوستن به کسی که از تو بریده است.
گذشت و مدارا
7
گذشت کن تا خدا هم از گناهان تو بگذرد.
گذشت و مدارا
8
کینه را از دل بیرون کن که جایگاه محبت خداست، نه زبالهدان کینه.
گذشت و مدارا
9
بزرگترین شجاعت، غلبه بر هوای نفس و گذشتن از حق شخصی برای رضای خداست.
گذشت و مدارا
10
جامعهای که در آن گذشت باشد، رنگ و بوی بهشت میگیرد.
گذشت و مدارا
احادیث اخلاقی
1
امام کاظم (ع): کسی که دو روزش مساوی باشد، زیانکار است.
احادیث اخلاقی
2
مومن کمحرف و پرکار است، و منافق پرحرف و کمکار.
احادیث اخلاقی
3
بهترین عبادت بعد از شناخت خدا، انتظار فرج و گشایش است.
احادیث اخلاقی
4
هر کس میخواهد قویترین مردم باشد، باید بر خدا توکل کند.
احادیث اخلاقی
5
مشورت با عاقل خیرخواه، مایه برکت و هدایت است.
احادیث اخلاقی
6
تواضع آن است که با مردم چنان کنی که دوست داری با تو آنگونه کنند.
احادیث اخلاقی
7
ادای امانت و راستگویی، دو رکن اصلی ایمان هستند.
احادیث اخلاقی
8
بر حذر باش از تکبر، که هیچ متکبری وارد بهشت نمیشود.
احادیث اخلاقی
9
دنیا مانند آب دریاست، هر چه تشنه از آن بنوشد تشنهتر میشود تا او را بکشد.
احادیث اخلاقی
10
یاری رساندن به ناتوان، از بهترین صدقات است.
احادیث اخلاقی
پندهای حکیمانه
1
زمان خود را چهار بخش کن: بخشی برای عبادت، بخشی برای کار، بخشی برای معاشرت و بخشی برای تفریح سالم.
پندهای حکیمانه
2
عاقل دروغ نمیگوید، حتی اگر میلش در آن باشد.
پندهای حکیمانه
3
از شوخی بیجا بپرهیز که نور ایمان را میبرد و هیبت را میشکند.
پندهای حکیمانه
4
کسی که پدر و مادرش را اندوهگین کند، عاق آنها شده است.
پندهای حکیمانه
5
محاسبه نفس کنید قبل از آنکه به حساب شما رسیدگی شود.
پندهای حکیمانه
6
به دنیا دل نبند که مار خوش خط و خالی است با زهر کشنده.
پندهای حکیمانه
7
علم گنجینهای است که کلید آن سوال پرسیدن است.
پندهای حکیمانه
8
همنشینی با اهل دین شرف دنیا و آخرت است.
پندهای حکیمانه
9
شکر نعمت نعمتت افزون کند، کفر نعمت از کفت بیرون کند.
پندهای حکیمانه
10
فرصتها مانند ابر میگذرند، فرصتهای خیر را غنیمت بشمارید.
پندهای حکیمانه
معنای لقب «کاظم» و ارتباط آن با کنترل خشم
لقب «کاظم» از ریشه کظم به معنای بستن سر مشک پر از آب است و کنایه از فرو بردن خشم و غضب است. امام موسی کاظم (ع) به دلیل اینکه در برابر ناملایمات، دشنامها و ظلمهای دشمنان و جاهلان، خشم خود را فرو میبردند و با حلم و بردباری پاسخ میدادند، به این لقب مشهور شدند. این صفت یکی از برجستهترین ویژگیهای اخلاقی آن حضرت است که الگویی عملی برای شیعیان در کنترل هیجانات منفی و عصبانیت محسوب میشود.
اهمیت خوشاخلاقی در سیره امام هفتم
در مکتب امام کاظم (ع)، خوشاخلاقی و حسن خلق تنها یک فضیلت فردی نیست، بلکه راهبردی اجتماعی برای جذب قلوب و ترویج دین است. داستانهای متعددی از ایشان نقل شده که چگونه با رفتار نیکو و چهرهای گشاده، حتی دشمنان سرسخت و بدگو را شرمنده و به محبان اهل بیت تبدیل میکردند. ایشان خوشاخلاقی را مایه افزایش روزی و آبادی سرزمینها معرفی کردهاند.
راهکارهای عملی کنترل خشم در احادیث امام کاظم (ع)
امام (ع) برای کنترل خشم راهکارهای عملی ارائه دادهاند، از جمله: تغییر وضعیت بدن (نشستن اگر ایستادهاید)، سکوت کردن، ذکر خدا گفتن (مانند اعوذ بالله من الشیطان الرجیم) و وضو گرفتن. ایشان میفرمایند خشم کلید هر بدی است و کسی که خشم خود را نگه دارد، خداوند عیبهای او را میپوشاند. این دستورالعملها امروزه نیز در روانشناسی مدرن برای مدیریت خشم مورد تأیید است.
گذشت و مدارا؛ درس بزرگ امام به جامعه
امام کاظم (ع) میفرمایند: «بهترین صدقه، کمک به ناتوان است» و در جایی دیگر گذشت از خطاکار را نشانه عزت میدانند. ایشان حتی نسبت به زندانبانان خود که ایشان را آزار میدادند، با کرامت و بزرگواری رفتار میکردند. این سیره درس بزرگی برای جامعه امروزی است که با مدارا و گذشت، میتوان بسیاری از نزاعهای خانوادگی و اجتماعی را حل کرد و فضایی سرشار از صلح و آرامش ایجاد نمود.
جایگاه عقل و تفکر در کلام موسی بن جعفر (ع)
حضرت موسی بن جعفر (ع) در احادیثی عمیق، عقل را «حجت باطنی» خداوند بر مردم میدانند (در کنار پیامبران که حجت ظاهری هستند). ایشان خشم بیجا و بداخلاقی را ناشی از ضعف عقل و جهل میدانستند. تأکید ایشان بر تفکر، مشورت با عقلا و محاسبه نفس، نشان میدهد که اخلاق نیکو ریشه در عقلانیت و فهم صحیح از حقایق هستی دارد.
سوالات متداول
معنای «کظم غیظ» چیست؟
کظم غیظ یعنی فرو بردن خشم و خودداری از اظهار آن، در حالی که فرد قدرت بر انتقام و ابراز خشم دارد.
امام کاظم (ع) در برابر دشنام دشمنان چه میکردند؟
ایشان با حلم و بردباری سکوت میکردند و حتی گاهی برای آنان هدیه میفرستادند تا شرمنده شوند و اصلاح گردند.
حدیث امام کاظم (ع) درباره برنامه روزانه چیست؟
ایشان فرمودند ساعات روز را چهار بخش کنید: عبادت، کار و تلاش، معاشرت با برادران دینی، و تفریح سالم و لذتهای حلال.
چگونه میتوان خوشاخلاق بود؟
با تمرین صبر، لبخند زدن، سلام کردن، گذشت از خطای دیگران و الگو قرار دادن سیره اهل بیت (ع).
پاداش فرو بردن خشم طبق روایات چیست؟
آرامش قلبی، رضایت خداوند، پوشیده شدن عیوب و ایمنی از خشم خدا در روز قیامت.
آیا همیشه باید خشم را فرو برد؟
خشم مقدس در برابر ظلم و کفر و دفاع از حق لازم است، اما خشم ناشی از هوای نفس و کینههای شخصی باید کنترل شود.
بهترین صدقه از نظر امام کاظم (ع) چیست؟
یاری رساندن به ناتوان و گفتن سخن حق.
حدیث «المومن قلیل الکلام...» به چه معناست؟
مومن کمحرف و پرکار است، برخلاف منافق که پرحرف و کمعمل است؛ دعوت به عملگرایی.
چرا امام کاظم (ع) را «عبد صالح» مینامند؟
به دلیل کثرت عبادت و بندگی خالصانه ایشان در درگاه خداوند، که حتی دشمنان نیز به آن اعتراف داشتند.
رابطه عقل و اخلاق در کلام امام چیست؟
امام میفرمایند کسی که عقلش کامل شود، اخلاقش نیکو میشود؛ پس بداخلاقی نشانه کمخردی است.