سفره هفتسین یکی از ارکان اصلی نوروز است که هر جزء آن نمادی خاص دارد. «سبزه» نماد نوزایی و تولد دوباره طبیعت، «سمنو» نماد قدرت و خیر و برکت، «سنجد» نماد عشق و دلبستگی، «سیر» نماد تندرستی و میکروبزدایی، «سیب» نماد زیبایی و سلامت، «سماق» نماد صبر و بردباری (یا طعم زندگی) و «سرکه» نماد تسلیم و رضا (پذیرش ناملایمات) است. علاوه بر اینها، قرآن، آینه، شمع و تخممرغ رنگی نیز برای تبرک و روشنایی قرار داده میشوند.
عدد هفت در فرهنگ ایرانی و اسلامی عددی مقدس است (هفت آسمان، هفت شهر عشق، هفت روز هفته). برخی معتقدند در گذشته «هفت شین» (شهد، شکر، شراب و...) یا «هفت چین» (چیدنیها) بوده و بعد از ورود اسلام به دلیل حرام بودن شراب، به هفتسین تغییر یافته است. اما هفتسین امروزی با مفاهیم زیبای سلامتی و زندگی گره خورده است.
قرار دادن قرآن کریم در بالاترین نقطه سفره هفتسین، نشاندهنده اعتقاد عمیق ایرانیان به خداوند و درخواست برکت از کلام وحی برای سال جدید است. آینه نیز نماد روشنایی، راستگویی و خودنگری است؛ تا در سال جدید خودمان را شفاف ببینیم و عیبهایمان را اصلاح کنیم.
معمولاً سفره هفتسین چند ساعت قبل از تحویل سال و با مشارکت همه اعضای خانواده روی زمین یا میز پهن میشود. استفاده از پارچههای سنتی مثل ترمه یا قلمکار، ظروف سفالی یا مسی و تزئینات با سلیقه، زیبایی سفره را دوچندان میکند. روشن کردن شمعها درست در لحظه تحویل سال انجام میشود.
درباره ماهی قرمز نظرات مختلفی وجود دارد. برخی آن را نماد حیات و جنب و جوش و برخی آن را سنتی وارداتی از چین (حدود ۱۰۰ سال پیش) میدانند. با این حال، اگر ماهی قرمز خریداری میشود، باید شرایط نگهداری مناسب برای آن فراهم شود و پس از عید در آبهای آزاد (غیر از رودخانههای محلی که اکوسیستم را خراب کند) یا استخرها رها شود.
