حصیر بخریم تا پلاستیک نخریم. حمایت از حصیرباف، حمایت از زمین است.
حمایتی
2
سوغات شمال و جنوب، فقط کلوچه و خرما نیست؛ حصیر و کپو را فراموش نکنیم.
حمایتی
3
تزیین خانه با حصیر، حس گرما و صمیمیت را به ارمغان میآورد. روز صنایع دستی مبارک.
حمایتی
4
حمایت از زنان حصیرباف، حمایت از اقتصاد روستا و استقلال مالی بانوان است.
حمایتی
5
بیایید سفرههایمان را با حصیر ایرانی رنگین کنیم، نه با پلاستیک چینی.
حمایتی
حصیربافی: هنر بافتن طبیعت
حصیربافی یکی از قدیمیترین صنایع دستی بشر است که در آن از الیاف گیاهی خودرو (مانند برگ درخت خرما، ساقه برنج، نی و ترکه بید) برای تولید اشیاء کاربردی استفاده میشود. این هنر در ایران به دلیل تنوع اقلیمی، در دو قطب اصلی شمال (با ساقه برنج و گندم) و جنوب (با برگ درخت خرما یا «پیش») رواج دارد.
کپوبافی: شاهکار خوزستان
کپوبافی نوع خاصی از حصیربافی است که مرکز اصلی آن شهرستان دزفول (به ویژه منطقه شهیون) است. در کپوبافی، ساقه گیاه «کرتک» به عنوان مغزی استفاده میشود و برگهای خرما دور آن پیچیده میشوند. ویژگی منحصر به فرد کپو، تزیین آن با کامواهای رنگی است که نقوش هندسی زیبایی ایجاد میکند. دزفول به عنوان شهر جهانی کپو ثبت شده است.
تفاوت حصیر شمال و جنوب
در شمال ایران (گیلان و مازندران)، حصیرها اغلب نرم، طلایی رنگ و ظریف هستند و از ساقه برنج (کوب) یا گیاه لی (Gali) بافته میشوند. محصولاتی مانند کلاه، زنبیل و زیرانداز رایج است. در جنوب (خوزستان، بوشهر، هرمزگان و سیستان)، حصیرها به دلیل استفاده از برگ نخل ضخیمتر، مقاومتر و دارای بافت درشتتری هستند و بادبزن، تکیمه و سبدهای نگهداری خرما تولید میشود.
حصیر و محیط زیست
حصیربافی یکی از سازگارترین صنایع با محیط زیست است. مواد اولیه آن گیاهان خودرو یا ضایعات کشاورزی (مثل برگ هرس شده نخل) هستند، فرآیند تولید آن هیچ آلودگی شیمیایی ندارد و محصول نهایی کاملاً تجزیهپذیر است. جایگزینی ظروف پلاستیکی با حصیر، خدمتی بزرگ به زمین است.
مرواربافی و بامبو
علاوه بر حصیر معمولی، مرواربافی (با ترکههای چوب بید در ملایر و گیلان) و بامبوبافی (با نی خیزران در لیالستان گیلان) نیز از زیرمجموعههای این هنر هستند که استحکام بسیار بالایی دارند و برای ساخت مبلمان و سبدهای بزرگ استفاده میشوند.
سوالات متداول
کپو چیست؟
نوعی ظرف حصیری کروی شکل که مغز آن نی کرتک و روکش آن برگ خرماست و با کاموا تزئین میشود.
شهر جهانی کپو کجاست؟
شهر دزفول در استان خوزستان.
مواد اولیه حصیربافی شمال چیست؟
ساقه برنج (کلوش)، ساقه گندم و گیاهان مردابی مثل لی (Gali) و سوف.
آیا حصیر قابل شستشو است؟
بله، الیاف گیاهی در برابر آب مقاومند، اما باید پس از شستشو کاملاً خشک شوند تا کپک نزنند.
مرواربافی چیست؟
بافتن سبد و وسایل با استفاده از ترکههای نازک و منعطف چوب (معمولاً بید یا سرخبید).
تفاوت کپو و حصیر معمولی چیست؟
کپو استحکام بسیار بیشتری دارد، شکلآن معمولاً گرد و ظرفمانند است و تزئینات کاموایی دارد.
فشتکه کجاست؟
روستایی در خمام گیلان که به عنوان روستای ملی حصیر ایران شناخته میشود.
حصیربافی بیشتر کار مردان است یا زنان؟
در اکثر مناطق ایران، این هنر بیشتر توسط زنان روستایی انجام میشود.
بادبزنهای جنوبی از چه ساخته میشوند؟
از برگهای درخت خرما که به آن «پیش» میگویند.
آیا بامبوبافی در ایران وجود دارد؟
بله، در مناطق محدودی از گیلان که کشت نی خیزران (بامبو) انجام میشود، رواج دارد.