کار کودک (Child Labor) به هرگونه فعالیتی گفته میشود که کودک را از دوران کودکی، پتانسیل و شأن او محروم کرده و به رشد جسمی و روانی او آسیب میرساند. این پدیده کودکان را از تحصیل باز میدارد و آنها را در چرخه فقر گرفتار میکند. روز جهانی مبارزه با کار کودکان (۱۲ ژوئن / ۲۲ خرداد) با هدف افزایش آگاهی و اقدام جهانی برای حذف این معضل نامگذاری شده است.
فقر اقتصادی خانواده، جنگ، مهاجرت، نبود قوانین حمایتی قوی و فرهنگهای غلط، از مهمترین دلایل کار کودکان هستند. در بسیاری از موارد، کودک مجبور است برای بقای خانواده کار کند و این یک تراژدی اجتماعی است.
کودکان کار اغلب در محیطهای خطرناک (کارگاههای زیرزمینی، خیابان، کورههای آجرپزی) کار میکنند که باعث بیماریهای مزمن، سوءتغذیه و آسیبهای فیزیکی میشود. از نظر روانی نیز این کودکان دچار افسردگی، خشم پنهان، کمبود اعتماد به نفس و احساس طردشدگی میشوند.
در آموزههای اسلامی، کودک حق بازی، آموزش و محبت دارد. وادار کردن کودک به کارهای طاقتفرسا که مانع رشد او شود، حرام و مذموم است. سیره پیامبر (ص) و اهل بیت (ع) همواره بر تکریم کودکان و تأمین نیازهای آنان تأکید داشته است.
به جای برخوردهای قهری یا ترحمهای لحظهای، باید از سازمانهای مردمنهاد (NGO) که در زمینه ساماندهی و آموزش کودکان کار فعالیت میکنند حمایت کنیم. فشار اجتماعی برای اجرای قوانین منع کار کودک نیز وظیفه هر شهروند آگاه است.
