پس از شکست احد، قبیله یهودی بنینضیر که در حومه مدینه ساکن بودند و با پیامبر پیمان عدم تعرض داشتند، گستاخ شدند. روزی پیامبر (ص) برای دریافت کمک دیه نزد آنان رفت. آنان ظاهراً استقبال کردند اما در خفا نقشه کشیدند که شخصی به نام «عمرو بن جحاش» از بام قلعه سنگی عظیم بر سر مبارک پیامبر بیندازد.
روایت تاریخی
2
پیک وحی، جبرئیل امین، توطئه شوم یهود را فاش کرد. پیامبر بلافاصله محل را ترک کردند و دستور آمادهباش دادند. این اقدام بنینضیر، نقض آشکار پیمان صلح بود. پیامبر به آنان مهلت داد تا مدینه را ترک کنند، اما آنان با تحریک منافقین مقاومت کردند.
روایت تاریخی
3
سپاه اسلام قلعههای مستحکم بنینضیر را محاصره کرد. یهودیان که به دژهای خود مغرور بودند، ناگهان با تاکتیکهای نظامی جدید مسلمانان و قطع درختان نخل روبرو شدند. خداوند ترس را بر قلبهایشان مسلط کرد.
روایت تاریخی
4
سرانجام پس از چند روز محاصره و ناامیدی از کمک منافقین، تسلیم شدند. شرط پیامبر این بود: «جان خود را بردارید و بروید، هر سه نفر با یک شتر و هرچه میتوانند حمل کنند (جز اسلحه)». آنان حتی در و پنجره خانههایشان را کندند و بردند تا به دست مسلمانان نیفتد.
روایت تاریخی
5
کاروان ذلتبار بنینضیر از مدینه خارج شد. برخی به خیبر و برخی به شام رفتند. اینگونه مدینه از لوث وجود خائنانی که نمک خوردند و نمکدان شکستند، پاک شد و اموالشان صرف تقویت بنیه اقتصادی مهاجرین گردید.
روایت تاریخی
تحلیل رفتار یهود
1
تاریخ یهود بنینضیر نشان میدهد که ذات این قوم (صهیونیستمآب) با عهدشکنی عجین است. آنان هرگاه احساس قدرت کنند، پیمان میشکنند و هرگاه در موضع ضعف باشند، تظاهر به صلح میکنند.
تحلیل رفتار یهود
2
ماجرای بنینضیر سندی است بر اینکه پیامبر (ص) هرگز آغازگر جنگ نبود، بلکه قاطعانه در برابر خیانت و توطئه ترور ایستادگی میکرد. اخراج آنان اقدامی پیشگیرانه برای حفظ امنیت دارالاسلام بود.
تحلیل رفتار یهود
نقض پیمان؛ ویژگی بارز بنینضیر
بنینضیر یکی از سه قبیله بزرگ یهود مدینه بود. آنها متعهد شده بودند که علیه پیامبر (ص) اقدامی نکنند. اما با مشاهده ضعف مسلمانان در احد، ذات پیمانشکن خود را نشان دادند. قرآن کریم در آیات متعدد به خصلت «نقض عهد» در بنیاسرائیل اشاره میکند.
نقش امداد غیبی در شکست دژهای خیبر
قرآن میفرماید: «وَقَذَفَ فِی قُلُوبِهِمُ الرُّعْبَ». مسلمانان ابزار کافی برای فتح آن دژهای مرتفع را نداشتند، اما سلاح اصلی، رعب و وحشتی بود که خدا در دل دشمن انداخت. این درس تاریخی نشان میدهد که مؤلفههای روانی در جنگها تعیینکننده است.
تخریب خانهها به دست خودشان
آیه «یُخْرِبُونَ بُیُوتَهُمْ بِأَیْدِیهِمْ...» اشاره به صحنهای عجیب دارد که یهودیان هنگام خروج، خانههای خود را تخریب میکردند تا سالم به دست مسلمانان نرسد. این اوج لجاجت و دلبستگی به دنیا را نشان میدهد.
سوالات متداول
پیامبر چگونه از توطئه آگاه شد؟
از طریق وحی الهی توسط جبرئیل امین در لحظهای که خطر ایشان را تهدید میکرد.
نام کسی که مامور ترور پیامبر شد چه بود؟
عمرو بن جحاش، که قصد داشت سنگ آسیاب را پرتاب کند.
مدت محاصره چقدر طول کشید؟
روایات مختلف است، اما بین ۶ تا ۱۵ روز ذکر شده است.
عبدالله بن ابی چه قولی به آنها داده بود؟
گفته بود اگر بجنگید یاریتان میکنیم و اگر اخراج شوید با شما میآییم، اما دروغ گفت.
سرنوشت حیی بن اخطب چه شد؟
او به خیبر رفت و بعداً در جنگ خندق احزاب را علیه پیامبر متحد کرد و نهایتاً در ماجرای بنیقریظه اعدام شد.
آیا یهودیان مسلح بودند؟
بله، آنها سلاح و دژهای قوی داشتند اما روحیه جنگیدن نداشتند.
چرا پیامبر درختان نخل را قطع کرد؟
برای شکستن روحیه دشمن و فشار اقتصادی-روانی بر آنها تا زودتر تسلیم شوند (این کار با دستور خاص الهی بود).
این واقعه چه تاثیری بر مسلمانان داشت؟
موقعیت پیامبر در مدینه تثبیت شد، منافقین رسوا شدند و وضعیت اقتصادی مهاجرین با اموال بنینضیر بهبود یافت.
آیا تمام بنینضیر اخراج شدند؟
بله، به جز دو نفر که اسلام آوردند و در مدینه ماندند.
تفاوت بنینضیر و بنیقریظه چیست؟
بنینضیر اخراج شدند، اما بنیقریظه بعداً در جنگ خندق خیانت بزرگتری کردند و حکمشان اعدام جنگجویان بود.