یکی بود یکی نبود. روزی هوشنگ شاه، یکی از پادشاهان پیشدادی ایران، با همراهانش به کوه رفته بود. ناگهان مار سیاه و بزرگی دید.
داستان_کشف_آتش
2
هوشنگ شاه سنگی برداشت و به سمت مار پرت کرد تا او را دور کند. سنگ به مار نخورد، اما به یک سنگ بزرگتر برخورد کرد.
داستان_کشف_آتش
3
از برخورد این دو سنگ، جرقهای زد و بوتههای خشک اطراف آتش گرفتند. اینطور بود که ایرانیان باستان آتش را کشف کردند.
داستان_کشف_آتش
4
هوشنگ شاه خدا را شکر کرد که این نور و گرما را به آدمها هدیه داده و گفت این فروغ ایزدی است.
داستان_کشف_آتش
5
آن شب مردم دور آن آتش جشن گرفتند و شادی کردند. نام این جشن را سده گذاشتند.
داستان_کشف_آتش
6
بچههای عزیزم، جشن سده یادگار آن روز است که انسان توانست بر تاریکی و سرما پیروز شود.
داستان_کشف_آتش
7
در این جشن، مردم هیزمهای زیادی جمع میکنند و آتش بزرگی روشن میکنند تا گرما و نور را به خانهها دعوت کنند.
داستان_کشف_آتش
8
آتش در فرهنگ ما ایرانیها محترم است چون نشانه پاکی، نور و قدرت خداوند است.
داستان_کشف_آتش
9
ما در جشن سده یاد میگیریم که حتی یک جرقه کوچک میتواند تاریکی بزرگ را از بین ببرد.
داستان_کشف_آتش
10
این جشن به ما میگوید که باید قدردان نعمتهای خدا باشیم و از طبیعت محافظت کنیم.
داستان_کشف_آتش
چرا_سده؟
1
شاید بپرسید چرا اسمش را سده گذاشتند؟ چون از روز ۱۰ بهمن تا عید نوروز، ۵۰ روز و ۵۰ شب مانده است (جمعش میشود ۱۰۰).
چرا_سده؟
2
برخی هم میگویند سده یعنی عدد صد، چون در زمانهای قدیم فرزندان آدم به صد نفر رسیده بودند و جشن گرفتند.
چرا_سده؟
3
سده یعنی گذشتن از اوج سرما. مردم قدیم خوشحال بودند که کمر غول سرما شکسته و هوا رو به گرمی میرود.
چرا_سده؟
4
جشن سده جشن همکاری است؛ چون مردم با هم هیزم جمع میکنند و با هم آتش روشن میکنند.
چرا_سده؟
5
در این روز، کشاورزان قدیمی برای آمدن بهار و گرم شدن زمین آماده میشدند.
چرا_سده؟
آموزشی_و_فرهنگی
1
جشن سده به ما یاد میدهد که نور همیشه بر تاریکی پیروز است، مثل پیروزی نیکی بر بدی.
آموزشی_و_فرهنگی
2
ایران ما کشور جشنها و شادیهاست. سده یکی از قدیمیترین جشنهای دنیاست.
آموزشی_و_فرهنگی
3
ما ایرانیها آتشپرست نیستیم، بلکه آتش را نشانهای از قدرت خدا میدانیم و به سمت نور نماز میخوانیم.
آموزشی_و_فرهنگی
4
در جشن سده، مردم لباسهای زیبا میپوشند، نیایش میکنند و دور آتش سرودهای ملی میخوانند.
آموزشی_و_فرهنگی
5
حفظ کردن جشنهای ملی مثل سده، یعنی ما تاریخ و فرهنگ کشورمان را دوست داریم.
آموزشی_و_فرهنگی
6
این جشن به ما میگوید که ناامید نشویم، چون بعد از سردترین روزها، بهار و گرما میآید.
آموزشی_و_فرهنگی
7
آتش سده نماد مهر و دوستی است که دلهای همه ایرانیان را گرم میکند.
آموزشی_و_فرهنگی
8
بیایید مثل نیاکانمان، شادی را با دیگران تقسیم کنیم و دلی گرم داشته باشیم.
آموزشی_و_فرهنگی
9
داستان هوشنگ شاه به ما یاد میدهد که گاهی اتفاقات ساده (مثل برخورد سنگ) نتایج بزرگی دارند.
آموزشی_و_فرهنگی
10
فرزندم، تو وارث تمدنی هستی که هزاران سال پیش، جشن نور و دانایی را برپا کرد.
آموزشی_و_فرهنگی
سرگرمی_کودکانه
1
بیایید نقاشی یک آتش بزرگ و مردم شاد دور آن را بکشیم.
سرگرمی_کودکانه
2
تصور کنید اگر آتش نبود، زندگی ما چقدر سخت و سرد میشد؟
سرگرمی_کودکانه
3
امروز میتوانیم یک شمع روشن کنیم و به یاد جشن سده، خدا را شکر کنیم.
سرگرمی_کودکانه
4
اگر در زمان هوشنگ شاه بودی، وقتی آتش کشف شد چه کار میکردی؟
سرگرمی_کودکانه
5
بیا با هم داستان کشف آتش را برای دوستانت تعریف کنیم.
سرگرمی_کودکانه
6
سده یعنی جشن نور، پس سعی کن امروز دل کسی را نشکنی و نور امید باشی.
سرگرمی_کودکانه
7
یک کاردستی با کاغذهای رنگی قرمز و نارنجی درست کن که شبیه شعلههای آتش باشد.
سرگرمی_کودکانه
8
شعر جشن سده را با هم بخوانیم: سده سدهی ما، جشن سادهی ما...
سرگرمی_کودکانه
9
آتش زرد و سرخ است، مثل خورشید که به زمین آمده است.
سرگرمی_کودکانه
10
خوشحالی یعنی دانستن اینکه بهار نزدیک است و سرما دارد میرود.
سرگرمی_کودکانه
نکات_جالب
1
میدانستی سده حتی از نوروز هم قدیمیتر است؟
نکات_جالب
2
بزرگترین جشنهای سده در شهرهایی مثل کرمان و یزد برگزار میشود.
نکات_جالب
3
در قدیم، مردم خاکستر آتش سده را برای برکت روی زمینهای کشاورزی میریختند.
نکات_جالب
4
کشف آتش باعث شد انسانها بتوانند غذا بپزند، گرم شوند و از حیوانات درنده در امان باشند.
نکات_جالب
5
جشن سده نماد پایان خواب زمستانی طبیعت و بیدار شدن زمین است.
نکات_جالب
داستان کشف آتش توسط هوشنگ شاه
طبق شاهنامه فردوسی، هوشنگ شاه پیشدادی روزی برای شکار به کوه میرود و ماری سیاه میبیند. سنگی به سوی مار پرتاب میکند که به سنگ دیگری برخورد کرده و جرقهای ایجاد میشود. این جرقه بوتههای خشک را به آتش میکشد. هوشنگ این رویداد را هدیهای الهی مینامد و دستور میدهد آن روز را جشن بگیرند. این داستان به کودکان میآموزد که نور و گرما نعمتهای خداوند هستند.
معنی واژه سده
درباره نام «سده» روایتهای مختلفی وجود دارد. مشهورترین آن این است که از ۱۰ بهمن تا اول فروردین، ۵۰ روز و ۵۰ شب باقی مانده است که مجموعاً ۱۰۰ (سده) میشود. روایت دیگر میگوید در زمان هوشنگ، تعداد فرزندان آدم به صد تن رسید و به همین مناسبت جشنی برپا کردند. این جشن نویدبخش پایان چله بزرگ زمستان و گرم شدن زمین است.
سده؛ جشن پیروزی روشنایی
جشن سده نماد پیروزی نور بر تاریکی و گرما بر سرما است. در ایران باستان، مردم معتقد بودند با روشن کردن آتش بزرگ، نیروی اهریمنی سرما ضعیف میشود و زمین نفس میکشد. برای کودکان، این مفهوم میتواند به صورت پیروزی خوبیها و امید بر ناامیدی و سختیها بیان شود.
آداب و رسوم جشن سده
اصلیترین رسم این جشن، جمعآوری هیزم توسط مردم شهر و روستا و برپایی یک آتش بسیار بزرگ (کُپه آتش) در غروب روز دهم بهمن است. مردم دور آتش جمع میشوند، سرود میخوانند، شادی میکنند و موبدان (روحانیون زرتشتی) نیایشخوانی میکنند. این جشن نشاندهنده همبستگی و همکاری اجتماعی است.
تفاوت احترام به آتش و آتشپرستی
بسیار مهم است که به کودکان توضیح دهیم ایرانیان باستان و زرتشتیان «آتشپرست» نیستند، بلکه «خداپرست» هستند. آتش برای آنها به عنوان «فروغ ایزدی» و نمادی از پاکی و انرژی خداوند محترم است، همانطور که مسلمانان رو به کعبه نماز میخوانند اما کعبهپرست نیستند. آتش نقش قبله (سو) را دارد.
سوالات متداول
جشن سده چه روزی است؟
جشن سده هر سال در روز ۱۰ بهمن ماه برگزار میشود.
چه کسی آتش را کشف کرد؟
طبق افسانههای ایرانی، هوشنگ شاه (پادشاه پیشدادی) آتش را کشف کرد.
چرا در سده آتش روشن میکنند؟
برای گرامیداشت کشف آتش، پیروزی بر سرما و دعوت گرما به زمین برای آمدن بهار.
آیا فقط زرتشتیان سده را جشن میگیرند؟
خیر، سده یک جشن ملی ایرانی است و همه ایرانیان میتوانند در آن شرکت کنند، اما برگزاری رسمی آن معمولاً توسط زرتشتیان انجام میشود.
معنی عدد ۱۰۰ در جشن سده چیست؟
اشاره به ۱۰۰ نوبت (۵۰ روز و ۵۰ شب) باقیمانده تا عید نوروز دارد.
در جشن سده چه میخورند؟
آش، آجیل و شیرینیهای محلی معمولاً در حاشیه این مراسم پخش میشود.
محل برگزاری معروف جشن سده کجاست؟
شهرهای کرمان، یزد و تهران از مهمترین مراکز برگزاری این جشن هستند.
آیا سده جشن مذهبی است یا ملی؟
سده ریشه در اساطیر و ملیت ایرانی دارد اما با آیینهای زرتشتی گره خورده است.
بچهها در سده چه کار میکنند؟
تماشای آتش، شنیدن قصههای شاهنامه، شادی و یادگیری درباره تاریخ ایران.
پیام اخلاقی جشن سده چیست؟
همکاری، امید به آینده، پیروزی نور بر تاریکی و شکرگزاری نعمتهای خدا.