تحلیل تاریخی و عقیدتی دلایل دشمنی خوارج با امام علی (ع) 1404

خوارج (مارقین) گروهی بودند که پیشانی‌های پینه بسته از سجده داشتند، اما عقل‌هایشان تعطیل بود.

شهید مطهری آن‌ها را نماد «جمود فکری» و «خشک‌مقدسی» می‌داند که خطرناک‌ترین آفت دینداری است.

آن‌ها ظاهر قرآن را می‌گرفتند اما با روح قرآن (که ولایت است) می‌جنگیدند.

مشکل اصلی خوارج این بود که می‌خواستند «کاتولیک‌تر از پاپ» (دیندارتر از پیامبر و امام) باشند.

حماقت آن‌ها تا حدی بود که علی (ع)، قرآن ناطق، را کافر می‌دانستند چون حکمیت را پذیرفته بود!

آن‌ها ابزار دست سیاست‌بازانی مثل معاویه و عمروعاص شدند، بدون اینکه خودشان بفهمند.

جهل مقدس؛ یعنی جنایت کردن با قصد قربت. ابن ملجم با نیت رفتن به بهشت، علی (ع) را کشت.

امام علی (ع) درباره آن‌ها فرمود: «آن‌ها حق را می‌گویند (لا حکم الا لله) اما از آن اراده باطل دارند».

این گروه معتقد بودند گناه کبیره باعث کفر می‌شود، پس هر کس (حتی امام) گناه کند (به زعم آن‌ها)، کافر است و خونش مباح.

خوارج ترکیبی از «جهل» و «تعصب» بودند؛ معجونی که درمان ندارد.

ریشه پیدایش خوارج در جنگ صفین بود؛ زمانی که قرآن‌ها بر سر نیزه رفت.

آن‌ها با دیدن کاغذ قرآن، فریب خوردند و شمشیر کشیدند که ما با قرآن نمی‌جنگیم.

امام علی (ع) فریاد زد: «من قرآن ناطقم، این‌ها فریب است»، اما آن‌ها امام را مجبور به پذیرش حکمیت کردند.

وقتی حکمیت به شکست انجامید (با خدعه عمروعاص)، خوارج به جای پذیرش اشتباه خود، به علی (ع) اعتراض کردند!

گفتند: «چرا حکمیت را پذیرفتی؟ حکم فقط مال خداست، تو کافر شدی و باید توبه کنی».

این تناقض عجیب تاریخی است: خودشان تحمیل کردند و خودشان مدعی شدند.

شعار «لا حکم الا لله» ظاهر زیبایی داشت، اما در عمل یعنی نفی حکومت و نظم اجتماعی.

آن‌ها منطق و استدلال امام را نمی‌پذیرفتند و فقط بر شعارهای تند خود پافشاری می‌کردند.

حکمیت، نقطه جدایی این گروه از بدنه یاران امام و تبدیل شدن به دشمنان خونی بود.

این ماجرا نشان داد که نداشتن «امام‌شناسی» و «بصیرت سیاسی» چگونه یک مجاهد را به قاتل امام تبدیل می‌کند.

امام علی (ع) تمام تلاش خود را کرد تا با گفتگو و منطق، آن‌ها را هدایت کند.

ایشان ابن عباس را فرستاد و خود نیز با آن‌ها سخن گفت که منجر به توبه هزاران نفر شد.

اما هسته سخت و متعصب خوارج (حدود ۴ هزار نفر) بر جنگ اصرار کردند.

آن‌ها در مسیر نهروان، جنایات فجیعی کردند؛ شکم زن باردار را دریدند و عبدالله بن خباب را سر بریدند.

این جنایات نشان داد که آن‌ها یک گروه فکری نیستند، بلکه یک گروه تروریستی خطرناک‌اند.

امام مجبور به جنگ شد و در نبرد نهروان، چشم فتنه را کور کرد.

اکثر سران خوارج کشته شدند، اما تفکر خارجی‌گری باقی ماند.

کینه نبرد نهروان در دل بازماندگان آن‌ها (مثل قطام و ابن ملجم) باقی ماند و منجر به ترور امام شد.

امام فرمود: «من چشم فتنه را درآوردم و کسی جز من جرات این کار را نداشت» (چون آن‌ها ظاهر الصلاح بودند).

نهروان پایان خوارج نبود، بلکه آغاز مبارزه زیرزمینی آن‌ها بود.

تکفیر مسلمین: آن‌ها به راحتی به هر کس که مثل آن‌ها فکر نمی‌کرد، برچسب کافر می‌زدند.

ظاهرگرایی افراطی: توجه شدید به ظواهر شرع (نماز، روزه) و غفلت از باطن و اخلاق.

عدالت‌خواهی جاهلانه: شعار عدالت می‌دادند اما با روش‌های ظالمانه.

دشمنی با عقل: عقلانیت و مصلحت در منطق آن‌ها جایگاهی نداشت.

شجاعت احمقانه: آن‌ها در جنگیدن بسیار نترس بودند، اما این شجاعت در راه باطل بود.

عدم تفکیک گناه و کفر: معتقد بودند مرتکب گناه کبیره کافر است و در آتش مخلد.

اجتهاد در برابر نص: در برابر کلام صریح امام و پیامبر، نظر خودشان را اعمال می‌کردند.

خشونت کور: خشونت را راه حل اصلاح جامعه می‌دانستند.

سادگی و زودباوری: به راحتی تحت تاثیر شعارها و ظواهر قرار می‌گرفتند.

غرور دینی: خود را تنها مسلمانان واقعی و بهشتی می‌دانستند.

خطرناک‌ترین دشمن دین، کسی است که با تابلوی دین به جنگ دین می‌آید (نفاق پیچیده).

بصیرت یعنی شناختِ «ملاک حق»، نه شناختِ «افراد».

جدایی قرآن از عترت (امام)، نتیجه‌اش گمراهی خوارج و داعش است.

تندروی و افراط در دین، همیشه به انحراف منجر می‌شود (خیر الامور اوسطها).

تاریخ تکرار می‌شود؛ تفکر تکفیری امروز (داعش) همان تفکر خوارج دیروز است.

سکوت خواص و جهل عوام، دو لبه قیچی هستند که امام حق را ذبح می‌کنند.

باید مراقب باشیم که عبادت ما را مغرور نکند و در برابر ولی خدا قرار ندهد.

دین بدون تعقل و تفکر، پوسته‌ای توخالی است.

ترور امام علی (ع) نتیجه یک انحراف فکری بود، نه یک خصومت شخصی ساده.

جامعه اسلامی باید همیشه در برابر جریان‌های «نفوذی» و «متحجر» هوشیار باشد.