روز جهانی چای که توسط سازمان ملل متحد در ۲۱ مه نامگذاری شده است، با هدف افزایش آگاهی درباره اهمیت چای در مبارزه با گرسنگی و فقر در سراسر جهان گرامی داشته میشود. چای پس از آب، پرمصرفترین نوشیدنی در جهان است و نقش مهمی در فرهنگ و اقتصاد بسیاری از کشورها، از جمله ایران، ایفا میکند. این روز فرصتی است تا بر تولید و مصرف پایدار چای تمرکز کنیم و از میراث فرهنگی غنی مرتبط با آن پاسداری نماییم.
در فرهنگ ایرانی، چای تنها یک نوشیدنی ساده نیست، بلکه نمادی از مهماننوازی، احترام و صمیمیت است. از چایخانههای سنتی گرفته تا مجالس رسمی و خانوادگی، چای همواره پای ثابت محافل ایرانیان بوده است. تعارف کردن چای به مهمان، اولین نشانه از خوشآمدگویی در خانههای ایرانی محسوب میشود و دمکردن صحیح آن هنری است که نسل به نسل منتقل شده است. چای لاهیجان و شمال ایران نیز از شهرت و کیفیت بالایی برخوردار است.
چای سرشار از آنتیاکسیدانها است که به تقویت سیستم ایمنی بدن و مبارزه با رادیکالهای آزاد کمک میکند. مطالعات نشان دادهاند که مصرف منظم چای میتواند خطر ابتلا به بیماریهای قلبی و عروقی را کاهش دهد، به بهبود تمرکز ذهنی کمک کند و حتی در کاهش وزن موثر باشد. انواع مختلف چای مانند چای سیاه، سبز و سفید، هر کدام خواص منحصر به فردی دارند که برای سلامتی مفید هستند.
چای ایرانی که عمدتاً در استان گیلان کشت میشود، به دلیل عدم استفاده از سموم و آفاتکشهای شیمیایی در بسیاری از مزارع، به عنوان یکی از سالمترین چایهای جهان شناخته میشود. طعم و عطر چای ایرانی ملایم و طبیعی است و بر خلاف بسیاری از چایهای خارجی که دارای اسانس و رنگهای افزودنی هستند، خالص و ارگانیک میباشد. حمایت از چای ایرانی، حمایت از سلامت خانواده و اقتصاد ملی است.
نوشیدن چای در ایران آداب خاص خود را دارد. استفاده از استکانهای کمر باریک برای دیدن رنگ شفاف چای، نوشیدن چای با قند، خرما یا نبات، و ریختن چای از قوری چینی برای حفظ عطر و طعم آن، بخشی از این رسوم زیباست. همچنین اصطلاحاتی مانند چای لبسوز، لبدوز و دیشلمه نشاندهنده اهمیت کیفیت و نحوه سرو این نوشیدنی در فرهنگ عامه است.
