یکی از بارزترین ویژگیهای سیره امام علی (ع)، کمکرسانی پنهانی و شبانه بود. ایشان صورت خود را میپوشاندند تا نیازمندان دچار خجالت نشوند و عزت نفسشان حفظ شود. تنها پس از شهادت ایشان بود که فقرا متوجه شدند آن مرد مهربان که هر شب برایشان غذا میآورد، خلیفه مسلمین بوده است. اثر کیسههای غذا بر دوش مبارک ایشان در هنگام غسل شهادت نمایان بود.
امام علی (ع) تنها به سیر کردن شکم یتیمان اکتفا نمیکردند، بلکه نیاز عاطفی آنان را نیز برطرف میساختند. ایشان با کودکان بازی میکردند، آنها را بر پشت خود سوار میکردند و با دست خود غذا در دهانشان میگذاشتند. وقتی از ایشان دلیل این کار را میپرسیدند، میفرمودند میخواهم یتیم احساس خواری نکند و بداند پدری مهربان دارد.
امام علی (ع) در نامه معروف خود به مالک اشتر و سایر نامهها، شدیدترین توصیهها را درباره رسیدگی به طبقه محروم جامعه داشتند. ایشان به کارگزاران خود هشدار میدادند که مبادا سرگرم ثروتمندان شوند و از فقرا غافل بمانند. داستان عتاب ایشان به عثمان بن حنیف بخاطر شرکت در میهمانی اشرافی، گواهی بر این حساسیت است.
یکی از اصول مدیریتی امام علی (ع) این بود که سطح زندگی حاکم باید در حد ضعیفترین اقشار جامعه باشد. ایشان میفرمودند خداوند بر پیشوایان دادگر واجب کرده که خود را با مردم ناتوان برابر نهند تا فقر فقیر او را به طغیان و ناامیدی نکشاند. لباس وصلهدار و غذای ساده ایشان، آرامشبخش دلهای دردمند بود.
در آخرین لحظات عمر شریفشان، زمانی که فرق مبارکشان شکافته بود، یکی از مهمترین وصیتهای ایشان درباره ایتام بود: «الله الله فی الایتام...». این وصیت نشان میدهد که دغدغه یتیمان تا آخرین نفس با امیرالمومنین (ع) همراه بوده و این مسئولیت بزرگ را به تمام شیعیان و پیروان خود در طول تاریخ منتقل کردهاند.
