آیه 55 سوره مائده میفرماید: «سرپرست و ولی شما، تنها خداست و پیامبر او و آنها که ایمان آوردهاند؛ همانها که نماز را برپا میدارند، و در حال رکوع، زکات میدهند.» تمام مفسران بزرگ شیعه و بسیاری از مفسران اهل سنت (مانند فخر رازی و زمخشری) اتفاق نظر دارند که این آیه در شأن حضرت علی (ع) نازل شده است، زمانی که ایشان در مسجد مدینه انگشتر خود را در حال رکوع به سائل بخشیدند.
کلمه «انما» در ابتدای آیه نشاندهنده انحصار است. یعنی ولایت و سرپرستی امت منحصراً مخصوص خدا، پیامبر و شخصی است که در رکوع صدقه داده است. از آنجا که ولایت خدا و پیامبر شامل رهبری مادی و معنوی و واجبالاطاعه بودن است، همان نوع ولایت برای علی (ع) نیز ثابت میشود. این آیه یکی از محکمترین دلایل قرآنی بر خلافت بلافصل امیرالمؤمنین (ع) است.
برخی شبهه میکنند که چگونه علی (ع) که در نماز غرق در خدا بود، متوجه فقیر شد؟ پاسخ این است که «شنیدن صدای سائل» و «کمک به او» خود نوعی عبادت است و منافاتی با حضور قلب ندارد. اولیای خدا در حین توجه به حق، از خلق غافل نیستند. در واقع، این عمل نشاندهنده اوج بیداری و هوشیاری معنوی حضرت است که صدای نیاز را حتی در غرقای مناجات میشنود.
درباره قیمت مادی انگشتر روایات مختلفی است، اما آنچه به این عمل ارزش داد، «اخلاص» و «سرعت در کار خیر» بود. حضرت منتظر نماند تا نمازش تمام شود، بلکه بلافاصله نیاز نیازمند را برطرف کرد. قرآن کریم این عمل را آنقدر بزرگ شمرده که آن را ملاک و معیار شناختِ ولیّ و رهبر جامعه اسلامی قرار داده است.
1. حساسیت نسبت به نیاز دیگران در هر شرایطی. 2. عبادت فقط نماز خواندن نیست، خدمت به خلق هم عبادت است. 3. سرعت در انجام کار خیر. 4. رهبر جامعه اسلامی باید دلسوزترین فرد نسبت به فقرا باشد. این روز فرصتی است تا ما نیز با تأسی به مولایمان، دست نیازمندی را بگیریم.
