امام صادق (ع) تنها یک رهبر دینی نبودند، بلکه رهبر یک جنبش علمی بزرگ بودند. در مکتب ایشان، علم محدود به فقه و حدیث نبود؛ بلکه شامل شیمی (کیمیا)، پزشکی، نجوم، ریاضیات و جغرافیا نیز میشد. ایشان معتقد بودند «علم» نور است و مومن باید به سلاح دانش مسلح باشد. این نگاه جامع، بهترین الگو برای اساتید دانشگاه و معلمان است تا دین و علم را جدا از هم ندانند.
معروفترین شاگرد غیرفقهی امام صادق (ع)، جابر بن حیان است که او را «پدر علم شیمی» در جهان مینامند. جابر در کتابهایش صدها بار مینویسد: «حدثنی سیدی جعفر بن محمد» (آقا و استاد من جعفر بن محمد چنین گفت). این نشان میدهد که امام صادق (ع) الهامبخش پیشرفتهای تجربی و آزمایشگاهی نیز بودهاند و اساتید امروز باید این روحیه پژوهشگری را در دانشجویان زنده کنند.
کلاسهای درس امام صادق (ع) فضای بسته و دگم نبود. ایشان به شاگردان اجازه نقد و پرسشگری میدادند و حتی با مادیگرایان (مانند ابن ابیالعوجاء) ساعتها بحث علمی میکردند بدون آنکه خشمگین شوند. این شیوه «تحمل مخالف» و «پاسخ منطقی»، نیاز امروز کلاسهای درس و دانشگاههای ماست.
