روز جهانی آتشنشان (۴ مه) پس از حادثه غمانگیز آتشسوزی در استرالیا در سال ۱۹۹۸ که منجر به جان باختن ۵ آتشنشان شد، نامگذاری گردید. هدف این روز، گرامیداشت فداکاریهای آتشنشانانی است که جان خود را برای نجات دیگران و حفاظت از محیط زیست به خطر میاندازند. نماد این روز روبان قرمز و آبی است؛ قرمز نماد آتش و آبی نماد آب، که به هم گره خوردهاند. در ایران نیز علاوه بر ۷ مهر (روز ملی)، این روز جهانی فرصتی برای تجلیل از این قشر فداکار است.
تصور عمومی از آتشنشان، کسی است که فقط آتش را خاموش میکند. اما وظایف آنها بسیار گستردهتر است: نجات محبوسشدگان در تصادفات رانندگی، مقابله با حوادث شیمیایی و مواد خطرناک، نجات غریق، گرفتن حیوانات وحشی و خطرناک، و امدادرسانی در بلایای طبیعی مانند زلزله و سیل. آتشنشانان نیروهای واکنش سریع برای هر نوع بحران و خطری هستند که جان شهروندان را تهدید میکند.
حادثه ساختمان پلاسکو در دیماه ۱۳۹۵، اوج ایثار و مظلومیت آتشنشانان ایرانی را به تصویر کشید. مردانی که به دل آتش زدند تا مردم را خارج کنند و خود در زیر آوار ماندند. این حادثه تلخ، جایگاه والای آتشنشانان را در قلب مردم ایران تثبیت کرد و لزوم توجه بیشتر به تجهیزات و ایمنی ساختمانها را یادآور شد. یاد شهدای پلاسکو همواره زنده است.
بسیاری از حوادث با رعایت نکات ساده ایمنی قابل پیشگیری هستند. عدم مسدود کردن مسیر خودروهای امدادی، داشتن کپسول آتشنشانی در منزل و خودرو، بازبینی سیمکشیهای برق و نشتیابی گاز، وظایف شهروندی ماست. مزاحمتهای تلفنی برای سامانه ۱۲۵، گناهی نابخشودنی است که میتواند به قیمت جان یک انسان تمام شود. همکاری با آتشنشانان، نشانه فرهنگ بالای جامعه است.
شغل آتشنشانی یکی از پراسترسترین و سختترین مشاغل دنیاست. آنها باید همواره آمادگی جسمانی بالایی داشته باشند تا بتوانند تجهیزات سنگین را حمل کنند و در شرایط سخت محیطی کار کنند. علاوه بر این، آمادگی روانی برای مواجهه با صحنههای دلخراش و مدیریت بحران در ثانیههای حیاتی، از ویژگیهای ضروری یک آتشنشان حرفهای است.
