شورای بینالمللی موزهها (ICOM) که زیر نظر یونسکو فعالیت میکند، در سال ۱۹۷۷ روز ۱۸ مه (۲۸ اردیبهشت) را به عنوان روز جهانی موزه نامگذاری کرد. هدف از این کار، جلب توجه عموم مردم به اهمیت موزهها در تبادل فرهنگی، غنیسازی فرهنگها، توسعه تفاهم متقابل، همکاری و صلح میان مردم است. هر ساله شعار خاصی برای این روز انتخاب میشود تا فعالیتهای موزهها در سراسر جهان حول آن محور متمرکز شود.
ایران با پیشینهای چندین هزار ساله، یکی از غنیترین کشورهای جهان از نظر میراث فرهنگی و تاریخی است. از تخت جمشید و پاسارگاد گرفته تا میدان نقش جهان و مساجد باشکوه دوران اسلامی، همه نشاندهنده عمق تمدن و هنر در این سرزمین هستند. روز میراث فرهنگی در ایران فرصتی است تا ضمن یادآوری ارزش این گنجینهها، بر لزوم حفاظت علمی و اصولی از آنها در برابر تخریب و فراموشی تأکید شود.
در فرهنگ ایرانی و اسلامی، توجه به گذشتگان و عبرت گرفتن از سرنوشت آنان (سیروا فیالارض) جایگاه ویژهای دارد. موزهها در ایران تلفیقی از هویت ملی و دینی را به نمایش میگذارند. موزههای آستان قدس رضوی، موزه ملی ایران، موزه فرش و کاخموزههای تهران از جمله مهمترین مراکز نگهداری این هویت هستند که در این روز معمولاً با استقبال گسترده مردم روبرو میشوند.
موزه معمولاً ساختمانی است که اشیاء ارزشمند تاریخی، هنری یا علمی در آن نگهداری و نمایش داده میشوند، اما میراث فرهنگی مفهوم وسیعتری دارد و شامل محوطههای باستانی، بناهای تاریخی، و حتی میراث ناملموس مثل آداب و رسوم و آیینها میشود. روز ۲۸ اردیبهشت، گرامیداشت تمام این جنبههاست.
یکی از سنتهای پسندیده در ایران و بسیاری از کشورهای جهان، رایگان بودن بازدید از موزهها و اماکن تحت پوشش سازمان میراث فرهنگی در روز ۲۸ اردیبهشت است. این اقدام با هدف تشویق خانوادهها، دانشآموزان و دانشجویان به آشتی با تاریخ و فرهنگ کشور انجام میشود و فرصت خوبی برای آشنایی نزدیک با گنجینههای ملی است.
