نرمافزارهای صفحهخوان مانند JAWS و NVDA، متنها و عناصر گرافیکی روی صفحه نمایش را به گفتار یا خروجی بریل تبدیل میکنند. این ابزارها به افراد نابینا اجازه میدهند تا به طور مستقل از کامپیوتر استفاده کنند، در اینترنت جستجو کنند، ایمیل بفرستند و حتی برنامهنویسی کنند. آشنایی با این ابزارها در روز جهانی بریل، گامی مهم در جهت توانمندسازی دیجیتال است.
اپلیکیشنهای مبتنی بر هوش مصنوعی مانند Sullivan+ و Seeing AI میتوانند محیط پیرامون را تحلیل کرده و توصیف کنند. این نرمافزارها قادرند متنها را بخوانند، چهره دوستان را تشخیص دهند، بارکد محصولات را شناسایی کنند و حتی احساسات افراد را از روی چهره حدس بزنند. این فناوریها استقلال فردی را به شدت افزایش دادهاند.
یکی از چالشهای نابینایان ایرانی، عدم پشتیبانی کامل نرمافزارهای خارجی از زبان فارسی بود. خوشبختانه با تلاش شرکتهای دانشبنیان ایرانی، نرمافزارهای تبدیل متن به گفتار (TTS) با کیفیت بالا مانند «پارسآوا» و پکهای فارسیساز برای صفحهخوانها تولید شده است که دسترسی به منابع فارسی را تسهیل کرده است.
برنامههایی مانند Be My Eyes (چشمهای من باش)، تکنولوژی را با انسانیت پیوند زدهاند. در این پلتفرم، فرد نابینا میتواند در هر ساعت از شبانهروز با یک داوطلب بینا تماس تصویری برقرار کند و سوالاتی مانند «تاریخ انقضای این شیر کی است؟» یا «این پیراهن چه رنگی است؟» را بپرسد.
صرف وجود نرمافزار کافی نیست؛ آموزش نحوه استفاده از آنها به نابینایان و خانوادههایشان حیاتی است. در روز جهانی خط بریل، علاوه بر ترویج بریل، باید بر لزوم برگزاری دورههای آموزشی ICDL و کاربری موبایل برای روشندلان تاکید شود.
