نیمه ماه مبارک رمضان با ولادت امام حسن مجتبی (ع) رنگ و بوی دیگری میگیرد. شادی و سرور در این شب، مکمل عبادت و روزهداری است. لقب «کریم اهل بیت» برای امام حسن (ع) نشاندهنده اوج سخاوت و بخشندگی است. در فرهنگ اسلامی، شادی برای اهل بیت (فرحوا لفرحنا) یک عبادت محسوب میشود. این شادی باید با اطعام و دستگیری از نیازمندان همراه باشد تا سیره آن حضرت در عمل نیز زنده شود.
واژه کریم به کسی گفته میشود که پیش از درخواست میبخشد و انتظاری برای پاداش ندارد. امام حسن مجتبی (ع) در طول زندگی پربرکتشان، چندین بار تمام اموال یا نیمی از دارایی خود را با فقرا تقسیم کردند. این سطح از بخشندگی در تاریخ بینظیر است. جشن ولادت ایشان، جشن ستایش فضیلتِ «بخشندگی» است و یادآور میشود که مومن واقعی کسی است که در شادیها دیگران را سهیم کند.
برگزاری جشن ولادت در ماه رمضان آداب خاصی دارد. برپایی سفرههای افطاری ساده اما با کرامت، مولودیخوانی، بیان فضایل امام مجتبی (ع) و کمک به آزادسازی زندانیان یا تهیه جهیزیه (به تاسی از کرم امام)، از بهترین روشهای بزرگداشت این روز است. این جشنها فرصتی است تا نسل جوان با الگوی رفتاری امام دوم شیعیان و نقش ایشان در حفظ اسلام آشنا شوند.
در شب پانزدهم ماه قمری، ماه به کاملترین شکل خود (بدر) میرسد. تولد امام حسن (ع) در این شب، استعارهای زیباست؛ گویی طبیعت نیز به احترام طلوع انسان کامل، زیباترین چهره خود را به نمایش گذاشته است. شاعران و ادیبان همواره این تقارن را دستمایه اشعار خود قرار داده و زیبایی صورت و سیرت امام را به ماه شب چهارده تشبیه کردهاند.
با توجه به تاکید امام حسن (ع) بر روابط خویشاوندی و محبت به خانواده، یکی از بهترین اعمال در روز ولادت ایشان، صله رحم و دید و بازدید (به ویژه در زمان افطار) است. رفع کدورتها و آشتیکنان در این روز، به برکت نام «مجتبی» (برگزیده)، بسیار سفارش شده است و باعث نزول برکات الهی بر زندگی میشود.
