متن ادبی درباره شخصیت سید مرتضی آوینی و هنر متعهد 1405

سید مرتضی آوینی، مردی بود که از «کامران» بودن گذشت تا به «مرتضی» بودن برسد. او مصداق بارزِ «مُوتُوا قَبْلَ أَنْ تَمُوتُوا» بود؛ کسی که پیش از آنکه مرگ به سراغش بیاید، نفس خویش را قربانی حقیقت کرد.

او سالکی بود که دوربین را نه برای ثبت واقعیت، بلکه برای کشف حقیقت به کار گرفت. برای آوینی، جبهه تنها میدان جنگ نبود، بلکه محرابی بود که در آن، انسان به ملاقات خدا می‌رفت.

آوینی روشنفکری بود که از برج عاج‌نشینی به خاکریزهای خاکی فکه هجرت کرد. او فهمید که حقیقت نه در کتاب‌های فلسفی غرب، بلکه در وصیت‌نامه ساده یک بسیجی روستایی نهفته است.

صدای او، صدای بیداری بود. وقتی نریشن‌های «روایت فتح» را می‌خواند، گویی از آسمان سخن می‌گفت. صدایی محزون اما امیدوار، که هنوز هم در گوش زمان می‌پیچد.

سید مرتضی، کیمیاگری بود که ماهیت سینما را تغییر داد. او «آینه جادو» را شکست تا تصویر فطرت را در تکه‌های آن بازتاب دهد.

او معلمی بود که نشان داد چگونه می‌توان در دل مدرنیته زیست، اما اسیر آن نشد. آوینی راه عبور از تکنیک به معنا را به هنرمندان آموخت.

قلم آوینی، شمشیر او بود. او با واژه‌ها می‌جنگید تا غبار از چهره حقیقت بزداید. نوشته‌هایش بوی باروت نمی‌داد، بوی عود و اسپند هیئت می‌داد.

شهادت او در فکه، مهر تاییدی بود بر تمام آنچه گفت و نوشت. او نرفت تا فیلم بسازد، رفت تا خودش قهرمان آخرین روایتش باشد.

آوینی نماد «تحول» است؛ نماد اینکه می‌توان از ظلمات روشنفکریِ بی‌ریشه، به نورِ حکمتِ انقلابی رسید.

او سید شهیدان اهل قلم شد تا به ما بگوید: قلمی که در خدمت حق نباشد، چوب خشکی بیش نیست.

هنر متعهد، هنری است که بی‌طرف نیست. در نبرد بین حق و باطل، هنرِ بی‌طرف، در واقع یاری‌گر باطل است. این درسی بود که آوینی به ما داد.

هنر در مکتب انقلاب، فریاد دردمندان است، نه سرگرمی مرفهین بی‌درد. هنرمند متعهد، دیده‌بان جامعه است که خطر را زودتر از دیگران حس می‌کند.

تعهد در هنر، به معنای محدودیت نیست، بلکه به معنای جهت‌داشتن است. مثل رودی که اگر دیواره (تعهد) نداشته باشد، مرداب می‌شود.

آوینی آموخت که هنر اسلامی، هنر فرمالیسم و ظاهرگرایی نیست؛ هنری است که مضمون را از آسمان می‌گیرد و در ظرف زمین می‌ریزد.

هنر انقلاب، هنری است که مخاطب را به تفکر وامی‌دارد، نه تخدیر. هنری که او را بالا می‌برد، نه اینکه در لجن‌زار غریزه غرق کند.

زیبایی در هنر متعهد، تنها تناسب خطوط و رنگ‌ها نیست؛ زیبایی یعنی تجلی حقیقت. هر چه به حق نزدیک‌تر، زیباتر.

رسالت هنر متعهد، دمیدن روح امید و مبارزه در کالبد جامعه است. هنری که یأس می‌پراکند، هنر نیست، زهر است.

هنرمند متعهد کسی است که «درد» دارد؛ درد دین، درد مردم، درد عدالت. و این درد، جوهر قلم و رنگ اوست.

آوینی ثابت کرد که می‌توان سینما داشت، اما هالیوودی نبود. می‌توان مستند ساخت، اما بی‌طرف نبود. می‌توان هنرمند بود و حزب‌اللهی ماند.

امروز هنر متعهد، سلاح استراتژیک ما در جنگ نرم است. سلاحی که خشاب آن، اندیشه‌های ناب سید مرتضی آوینی است.