امام علی النقی (ع)، مشهور به هادی، دهمین امام شیعیان است که در سال ۲۱۲ هجری در مدینه متولد شد. دوران امامت ایشان ۳۳ سال به طول انجامید که همزمان با خلافت خلفای ستمگر عباسی از جمله متوکل بود. ایشان در سنین جوانی به اجبار از مدینه به سامرا (پادگان نظامی عباسیان) منتقل شدند و تا پایان عمر شریفشان تحت نظارت شدید امنیتی و در حصر خانگی بودند.
یکی از مهمترین اقدامات راهبردی امام هادی (ع)، تقویت و سازماندهی «شبکه وکالت» بود. ایشان با درک شرایط خفقان و نزدیک بودن دوران غیبت حضرت مهدی (عج)، ارتباط خود را با شیعیان از طریق وکلا و نمایندگان حفظ میکردند تا جامعه شیعه را برای دوران غیبت آماده سازند و استقلال اقتصادی و دینی آنان را تضمین کنند.
زیارت جامعه کبیره که از سوی امام هادی (ع) صادر شده است، یک دوره کامل امامشناسی و منشور عقاید شیعه است. این زیارتنامه با متنی فصیح و بلیغ، جایگاه و فضایل اهل بیت (ع) را تبیین میکند و پاسخ محکم امام به انحرافات عقیدتی و غلوکنندگان آن زمان محسوب میشود.
امام هادی (ع) سالهای طولانی در شهر سامرا تحت آزار و اذیت متوکل و سایر خلفای عباسی بودند. متوکل بارها قصد جان ایشان را کرد و به خانه ایشان هجوم برد. سرانجام در سوم ماه رجب سال ۲۵۴ هجری قمری، به دستور معتز عباسی مسموم شدند و به شهادت رسیدند. پیکر مطهر ایشان در خانه خودشان در سامرا به خاک سپرده شد.
دوران امام هادی (ع) اوج پیدایش فرقههای انحرافی و شبهات کلامی بود. ایشان با برگزاری مناظرات علمی و پاسخگویی به شبهات، با مکاتبی همچون غلات (غلوکنندگان)، صوفیه و جبریه مبارزه کردند و مرزهای عقیدتی اسلام ناب محمدی را پاسداری نمودند.
