مریم میرزاخانی (۱۳۵۶-۱۳۹۶)، ریاضیدان نابغه ایرانی و استاد دانشگاه استنفورد بود. او در تهران متولد شد و در دبیرستان فرزانگان تحصیل کرد.
بیوگرافی
2
او اولین دختری بود که به تیم المپیاد ریاضی ایران راه یافت و دو سال پیاپی مدال طلا گرفت؛ سال دوم با نمره کامل ۴۲ از ۴۲.
بیوگرافی
3
مریم پس از فارغالتحصیلی از دانشگاه شریف، به دانشگاه هاروارد رفت و دکترای خود را گرفت. او در سال ۲۰۱۴ برنده مدال فیلدز، معتبرترین جایزه ریاضیات جهان شد.
بیوگرافی
4
او نخستین زن و نخستین ایرانی در جهان بود که موفق به دریافت این جایزه شد که به نوبل ریاضیات مشهور است.
بیوگرافی
5
مریم میرزاخانی متاسفانه در ۴۰ سالگی بر اثر بیماری سرطان درگذشت، اما نام و راهش جاودانه شد.
بیوگرافی
6
روز تولد او (۲۲ اردیبهشت) توسط اتحادیه بینالمللی ریاضیات به عنوان روز جهانی زنان در ریاضیات نامگذاری شده است.
بیوگرافی
7
او نماد هوش سرشار ایرانی، تواضع علمی و پشتکار بیپایان بود که جهان را به تحسین واداشت.
بیوگرافی
8
تحقیقات او در زمینه هندسه سطوح ریمانی و فضاهای پیمانهای، مرزهای دانش ریاضی را جابجا کرد.
بیوگرافی
9
سادگی رفتار و تمرکز عمیق او بر حل مسائل، از او الگویی بیبدیل برای تمام پژوهشگران ساخت.
بیوگرافی
10
مریم نشان داد که یک دختر ایرانی میتواند از کلاسهای درس تهران به قلههای رفیع علم جهانی برسد.
بیوگرافی
الهامبخش
1
مریم میگفت: «زیبایی ریاضیات تنها خود را به شاگردان صبورش نشان میدهد.» صبر و حوصله کلید موفقیت او بود.
الهامبخش
2
او روی زمین دراز میکشید و روی کاغذهای بزرگ نقاشی میکرد و معادلات را حل میکرد؛ روشی که دخترش به آن «نقاشی کردن» میگفت.
الهامبخش
3
مریم ثابت کرد که نبوغ با تلاش معنا پیدا میکند. او هرگز از پیچیدگی مسائل نمیترسید، بلکه به دل آنها میرفت.
الهامبخش
4
داستان مریم، داستان پرواز یک ذهن آزاد است که هیچ سقفی را برای خود نمیپذیرفت.
الهامبخش
5
برای مریم، ریاضیات نه یک درس خشک، بلکه یک هنر و راهی برای کشف رازهای هستی بود.
الهامبخش
6
او به دختران جهان آموخت که میتوان مادر بود، همسر بود و همزمان بزرگترین ریاضیدان جهان شد.
الهامبخش
7
میراث مریم فقط قضایای ریاضی نیست؛ بلکه هزاران دختری است که با دیدن او جرات کردند ریاضیدان شوند.
الهامبخش
8
نگاه مریم به دنیا، نگاهی جستجوگر بود. او به ما یاد داد که همیشه سوال بپرسیم و دنبال جواب باشیم.
الهامبخش
9
درخشش او کوتاه بود اما نوری که افروخت تا قرنها مسیر علم را روشن خواهد کرد.
الهامبخش
10
مریم میرزاخانی یعنی باور به اینکه «دختر ایرانی میتواند».
الهامبخش
یادبود
1
یاد و نام ملکه ریاضیات ایران و جهان، مریم میرزاخانی، در روز زنان در علم گرامی باد.
یادبود
2
خاک سرد او را در بر گرفت، اما نامش بر تارک آسمان علم حک شد. روحت شاد مریم عزیز.
یادبود
3
دنیا به احترام نبوغ تو ایستاد. دلتنگت هستیم ای افتخار ایران.
یادبود
4
تو رفتی اما راهت پر رهرو باد. سلام بر روح بلند پروازت.
یادبود
5
جای خالیاش در دانشگاههای جهان حس میشود، اما حضورش در کتابهای ریاضی ابدی است.
یادبود
6
مریم جان، تو زنده هستی در هر معادلهای که حل میشود و در هر کلاسی که دایر میگردد.
یادبود
7
به یاد لبخندهای ساده و ذهن پیچیدهات. اسطوره فراموشنشدنی.
یادبود
8
ایران به داشتن فرزندی چون تو تا ابد خواهد بالید. یادت جاودان.
یادبود
9
تو اثبات کردی که عمر کوتاه هم میتواند تاثیری بلند به وسعت تاریخ داشته باشد.
یادبود
10
صلوات و فاتحهای نثار روح پاک دانشمند فقید، مریم میرزاخانی.
یادبود
افتخارات
1
برنده مدال طلای المپیاد جهانی ریاضی هنگکنگ (۱۹۹۴) و کانادا (۱۹۹۵).
افتخارات
2
دکتری ریاضیات از دانشگاه هاروارد تحت راهنمایی کورتیس مکمولن (برنده مدال فیلدز).
افتخارات
3
استاد تمام دانشگاه پرینستون و سپس دانشگاه استنفورد آمریکا.
افتخارات
4
دریافت جایزه بلومنتال برای پیشرفت در پژوهش ریاضی محض (۲۰۰۹).
افتخارات
5
دریافت جایزه ستر از انجمن ریاضی آمریکا (۲۰۱۳).
افتخارات
6
دریافت جایزه تحقیقاتی کلی (۲۰۱۴).
افتخارات
7
اولین زن برنده مدال فیلدز در تاریخ (۲۰۱۴) به خاطر کار بر روی دینامیک و هندسه سطوح ریمانی.
افتخارات
8
عضویت در آکادمی ملی علوم آمریکا (۲۰۱۶).
افتخارات
9
عضویت در فرهنگستان هنر و علوم آمریکا (۲۰۱۷).
افتخارات
10
نامگذاری سیارک ۳۲۱۳۵۷ به نام میرزاخانی و نامگذاری روز تولدش به نام روز زنان در ریاضیات.
افتخارات
جملات_ناب
1
«ریاضیات مثل کوهنوردی است؛ باید انرژی صرف کنی تا به منظرههای زیبا برسی.»
جملات_ناب
2
«من کُند فکر میکنم. باید وقت بگذارم تا چیزی را عمیق بفهمم.» (درس تواضع برای نوابغ)
جملات_ناب
3
«شانس فقط سراغ ذهنهای آماده میرود.»
جملات_ناب
4
«هرچقدر بیشتر ریاضی میخواندم، بیشتر هیجانزده میشدم.»
جملات_ناب
5
«پرارزشترین بخش ریاضی آن لحظهای است که میگویی: آها! فهمیدم.»
جملات_ناب
6
«برای من مهم نیست که اولین زن باشم، مهم این است که کارهای خوبی انجام دهم.»
جملات_ناب
7
«امیدوارم این جایزه (فیلدز) تشویقی باشد برای زنان جوان دانشمند و ریاضیدان.»
جملات_ناب
8
«زندگی سخت است، ریاضی هم سخت است؛ اما زیباییهای خودش را دارد.»
جملات_ناب
9
«بدون علاقه، ریاضیات شکنجه است، اما با عشق، شعر است.»
جملات_ناب
10
«مسائل ریاضی مثل معماهایی هستند که منتظرند تو حلشان کنی.»
جملات_ناب
چرا مریم میرزاخانی یک الگو است؟
مریم میرزاخانی نه تنها به خاطر هوش سرشار، بلکه به خاطر شخصیت متواضع، سختکوشی و انساندوستیاش الگویی کامل است. او نشان داد که میتوان در بالاترین قلههای علم جهانی ایستاد و همچنان سادهزیست و بیادعا بود. برای دختران ایرانی، او نماد شکستن سدها و رسیدن به غیرممکنهاست.
مدال فیلدز؛ نوبل ریاضیات
مدال فیلدز معتبرترین جایزه در دنیای ریاضیات است که هر چهار سال یک بار به ریاضیدانان برجسته زیر ۴۰ سال اهدا میشود. اهمیت کار مریم میرزاخانی در این بود که او اولین زنی بود که در طول تاریخ ۸۰ ساله این جایزه، موفق به دریافت آن شد. این دستاورد، جایگاه زنان در ریاضیات را در سطح جهانی متحول کرد.
سبک پژوهشی مریم میرزاخانی
مریم روش خاصی در حل مسائل داشت. او ساعتها روی زمین مینشست و روی کاغذهای بزرگ الگوهای هندسی میکشید. این روش تجسمی به او کمک میکرد تا ارتباطات پنهان بین مفاهیم انتزاعی را ببیند. این سبک نشان میدهد که علم ریاضیات خشک نیست و نیاز به خلاقیت هنری و دیدگاه شهودی دارد.
میراث مریم برای ایران
اگرچه مریم در آمریکا زندگی میکرد، اما همواره خود را ایرانی میدانست و محصول سیستم آموزشی ایران (مدارس سمپاد و دانشگاه شریف) بود. موفقیت او باعث شد توجه جهان به استعدادهای جوان ایرانی جلب شود و در داخل کشور نیز موجی از علاقه به ریاضیات در میان دانشآموزان ایجاد کرد.
روز جهانی زنان در ریاضیات
پس از درگذشت مریم میرزاخانی، پیشنهاد شد که روز تولد او (۱۲ مه برابر با ۲۲ اردیبهشت) به عنوان روز جهانی زنان در ریاضیات نامگذاری شود. این پیشنهاد با استقبال جهانی روبرو شد و اکنون هر ساله در این روز، یاد و خاطره او و دستاوردهای زنان ریاضیدان در سراسر دنیا گرامی داشته میشود.
سوالات متداول
مریم میرزاخانی اهل کجا بود؟
او متولد تهران، ایران بود.
مهمترین جایزه مریم میرزاخانی چه بود؟
مدال فیلدز (Fields Medal) که در سال ۲۰۱۴ دریافت کرد.
علت فوت مریم میرزاخانی چه بود؟
او پس از چند سال مبارزه با بیماری سرطان سینه که به مغز استخوان سرایت کرده بود، درگذشت.
آیا مریم میرزاخانی در ایران درس خواند؟
بله، او تا مقطع کارشناسی ارشد در ایران (دبیرستان فرزانگان و دانشگاه صنعتی شریف) تحصیل کرد.
روز تولد مریم میرزاخانی چه روزی است؟
۲۲ اردیبهشت (۱۲ مه) که به روز جهانی زنان در ریاضیات نامگذاری شده است.
همسر مریم میرزاخانی کیست؟
جان وندراک، ریاضیدان و دانشمند کامپیوتر اهل جمهوری چک.
آیا مریم میرزاخانی فرزند داشت؟
بله، دختری به نام آناهیتا.
رشته تخصصی مریم میرزاخانی چه بود؟
هندسه هذلولی، نظریه ارگودیک و فضاهای پیمانهای.
چرا مریم میرزاخانی روی کاغذ نقاشی میکرد؟
این روش فکر کردن او بود؛ او با رسم شکلها و نمودارها روی کاغذهای بزرگ، مسائل را تجسم و حل میکرد.
مزار مریم میرزاخانی کجاست؟
در آمریکا.
آیا فیلمی درباره او ساخته شده است؟
بله، مستند «رازهای سطح» (Secrets of the Surface) زندگی و کارهای او را روایت میکند.