شورای عالی انقلاب فرهنگی با هدف ارج نهادن به مقام خدمتگزاران عرصه مدیریت شهری و روستایی، روز ۱۴ تیرماه را به عنوان «روز شهرداری و دهیاری» نامگذاری کرد. این روز مصادف با تصویب قانون تاسیس دهیاریهای خودکفا در سال ۱۳۷۷ است. هدف از این نامگذاری، آشنایی بیشتر آحاد جامعه با عملکرد و خدمات گسترده این نهادها و تعامل بیشتر شهروندان با آنهاست.
شهرداریها به عنوان نهادهای عمومی غیردولتی، نقش محوری در مدیریت شهری، ارائه خدمات عمرانی، فرهنگی و اجتماعی ایفا میکنند. از نظافت و نگهداری فضای سبز گرفته تا صدور مجوزهای ساختمانی و مدیریت حملونقل عمومی، همگی در حیطه وظایف شهرداری است. مدیریت شهری نوین به دنبال تبدیل شهرها به محیطی انسانمحور، هوشمند و زیستپذیر است.
دهیاریها به عنوان بازوی اجرایی شوراها در روستاها، نقشی کلیدی در توسعه پایدار روستایی دارند. دهیاران با مدیریت منابع محلی، پیگیری پروژههای عمرانی و حفظ هویت فرهنگی روستا، از مهاجرت بیرویه به شهرها جلوگیری کرده و بستر لازم برای رونق تولید و کشاورزی را فراهم میکنند. دهیار در واقع مدیر ارشد روستاست.
شهرداریها و دهیاریها با چالشهای متعددی نظیر کمبود منابع مالی پایدار، رشد بیرویه جمعیت شهری، آلودگی هوا و ساختوسازهای غیرمجاز روبرو هستند. عبور از این چالشها نیازمند مدیریت جهادی، استفاده از فناوریهای نوین و مشارکت فعال شهروندان در اداره امور شهر و روستاست.
فلسفه وجودی شوراها، شهرداریها و دهیاریها، سپردن کار مردم به خود مردم است. مشارکت شهروندان در پرداخت عوارض، رعایت قوانین شهرنشینی، حفظ اموال عمومی و تفکیک زباله، مهمترین کمک به این نهادهاست. توسعه بدون مشارکت مردم امکانپذیر نخواهد بود.
