روز جهانی مالاریا (۲۵ آوریل) توسط سازمان جهانی بهداشت نامگذاری شده تا اهمیت تداوم سرمایهگذاری و تعهد سیاسی برای پیشگیری و کنترل مالاریا را یادآوری کند. جمهوری اسلامی ایران اخیراً موفق به دریافت گواهی حذف مالاریا از سازمان جهانی بهداشت شده است که دستاوردی تاریخی و حاصل دههها تلاش نظام سلامت، بهورزان و کادر بهداشتی در دورترین نقاط کشور است. این روز فرصتی برای جشن گرفتن این پیروزی و تأکید بر لزوم هوشیاری برای جلوگیری از بازگشت بیماری است.
مالاریا یک بیماری انگلی خطرناک است که توسط نیش پشه آنوفل ماده آلوده به انسان منتقل میشود. انگلها پس از ورود به خون، در کبد تکثیر شده و گلبولهای قرمز را تخریب میکنند. علائم آن شامل تب شدید، لرز، تعریق، سردرد و درد عضلانی است که به صورت دورهای تکرار میشود. اگرچه این بیماری در ایران حذف شده، اما به دلیل همسایگی با کشورهایی که هنوز درگیر بیماری هستند، خطر ورود موارد وارده وجود دارد.
مهمترین راه مبارزه با مالاریا، قطع زنجیره انتقال از طریق کنترل پشههاست. خشکاندن آبهای راکد و باتلاقها، استفاده از پشهبندهای آغشته به سم، سمپاشی ابقایی داخل اماکن و استفاده از توری پنجرهها از روشهای موثر است. همچنین مسافران به مناطق آلوده باید داروهای پیشگیری مصرف کنند. تشخیص سریع و درمان فوری بیماران نیز از انتقال انگل به پشههای دیگر جلوگیری میکند.
گرمایش زمین و تغییرات الگوی بارش میتواند زیستگاه پشههای آنوفل را گسترش دهد و مناطق جدیدی را در معرض خطر قرار دهد. افزایش دما، سرعت تکثیر پشه و انگل را بالا میبرد. بنابراین، مبارزه با تغییرات اقلیمی و پایش مداوم حشرهشناسی، بخشی جداییناپذیر از استراتژی جهانی مبارزه با مالاریاست.
مشارکت مردم در بهسازی محیط زیست، نقش کلیدی در کنترل بیماریهای منتقله از حشرات دارد. پرهیز از رهاسازی فاضلاب، مدیریت پسماندها و همکاری با مأموران بهداشت، وظیفهای شهروندی است. در فرهنگ اسلامی نیز بر نظافت محیط زندگی و پرهیز از هرآنچه به سلامت انسان آسیب میزند، تأکید فراوان شده است.
