هفدهم اردیبهشت ماه در تقویم رسمی جمهوری اسلامی ایران، به عنوان «روز اسناد ملی و میراث مکتوب» نامگذاری شده است. این روز به مناسبت تصویب قانون تأسیس سازمان اسناد ملی ایران در سال ۱۳۴۹ انتخاب گردید. هدف از این نامگذاری، جلب توجه عموم مردم و مسئولین به اهمیت نگهداری، حفاظت و بهرهبرداری از اسناد تاریخی و اداری است که به عنوان حافظه ملی و سند هویت یک ملت شناخته میشوند.
میراث مکتوب شامل کلیه آثار نوشتاری ارزشمند از قبیل نسخ خطی، کتب چاپ سنگی، اسناد تاریخی، فرمانهای حکومتی، قبالهنامهها، نقشهها و عکسهای قدیمی است. این آثار نشاندهنده سیر تحول فرهنگ، دانش، سیاست و اجتماعیات در طول قرنها هستند. حفظ این میراث نه تنها وظیفهای فرهنگی، بلکه تکلیفی ملی و شرعی است، زیرا نابودی آنها به معنای پاک شدن بخشی از حافظه تاریخی و هویت تمدنی ماست.
سازمان اسناد و کتابخانه ملی جمهوری اسلامی ایران، متولی اصلی جمعآوری، حفاظت، سازماندهی و اشاعه اطلاعات مربوط به آثار مکتوب و غیرمکتوب در کشور است. این سازمان با استفاده از روشهای علمی و استانداردهای جهانی، به مرمت اسناد آسیبدیده و دیجیتالسازی آنها برای دسترسی پژوهشگران میپردازد. روز اسناد ملی، فرصتی برای تقدیر از تلاشهای کارکنان و متخصصان این سازمان مهم است.
بخش عظیمی از میراث مکتوب ایران، شامل کتب دینی، تفاسیر قرآن، متون فقهی، دیوان اشعار و متون علمی دانشمندان مسلمان ایرانی است. این اسناد گواهی بر سهم بزرگ ایرانیان در شکوفایی تمدن اسلامی هستند. توجه به این روز، تاکید بر لزوم احیای این متون و معرفی آنها به نسل جوان است تا با ریشههای عمیق فرهنگی و اعتقادی خود بیشتر آشنا شوند.
بسیاری از خانوادهها اسناد، عکسها و نامههای قدیمی و ارزشمندی را در صندوقچههای خود نگهداری میکنند که ممکن است در معرض آسیب باشند. اهدای این اسناد به مراکز آرشیوی معتبر یا اجازه تصویربرداری از آنها، میتواند به تکمیل پازل تاریخ محلی و ملی کمک کند. روز اسناد ملی فرصتی است تا با فرهنگسازی، مردم را به مشارکت در غنیسازی آرشیو ملی تشویق کنیم.
