ایران، افغانستان و تاجیکستان سه کشور اصلی فارسیزبان هستند که هسته مرکزی «ایران فرهنگی» یا «خراسان بزرگ» را تشکیل میدهند. نوروز در این سه کشور با شور و حال مشابهی برگزار میشود و نمادی از یگانگی ریشههای تاریخی و تمدنی است. این جشن فرصتی برای یادآوری پیوندهای ناگسستنی میان این ملتهاست.
از پختن سمنو (سمنک) تا چیدن سفره هفتسین (یا هفتشین در برخی مناطق)، آیینهای نوروزی در میان ایرانیان، تاجیکها و افغانها شباهتهای بینظیری دارد. جشن گل سرخ در مزار شریف و مراسمهای ویژه در بدخشان و دوشنبه، همگی جلوههایی از یک فرهنگ واحد هستند که در جغرافیای سیاسی متفاوت قرار گرفتهاند.
زبان فارسی دری و تاجیکی، عاملی اساسی در انتقال مفاهیم نوروزی و ادبیات غنی مرتبط با آن است. شعرخوانی و شاهنامهخوانی در ایام نوروز، سنتی مشترک است که در هر سه کشور رواج دارد و نشاندهنده عمق نفوذ ادبیات کلاسیک پارسی در جان و دل مردمان این منطقه است.
تبریک نوروز به همسایگان و همزبانان، فراتر از یک تعارف دیپلماتیک، تأکیدی بر ضرورت همگرایی منطقهای در برابر نفوذ فرهنگی بیگانگان است. احیای سنتهای مشترک اسلامی-ایرانی میتواند سدی محکم در برابر تهاجم فرهنگی غرب و تقویتکننده هویت مستقل ملتهای منطقه باشد.
در هر سه کشور، نوروز با آداب اسلامی عجین شده است. زیارت اهل قبور، تلاوت قرآن کریم بر سر سفره سال نو و صله رحم، نشان میدهد که نوروز بستری مناسب برای عمل به توصیههای دینی و اخلاقی در جوامع مسلمان منطقه است.
