خدایا! آن کس که تو را گم کرده، چه پیدا کرده است؟ و آن کس که تو را پیدا کرده، چه گم کرده است؟ (ما ذا وَجَدَ مَنْ فَقَدَکَ وَ مَا الَّذِی فَقَدَ مَنْ وَجَدَکَ)
عاشقانه_و_عرفانی
2
کور باد چشمی که تو را نبیند در حالی که همیشه مراقب او هستی، و زیانکار باد تجارت بندهای که سهمی از محبت تو در آن نیست.
عاشقانه_و_عرفانی
3
خدایا! تو خودت را به من شناساندی، پس من در همه چیز تو را دیدم و تو بر همه چیز آشکاری.
عاشقانه_و_عرفانی
4
معبودا! چگونه بر تو دلیل آورم با چیزهایی که در هستی خود نیازمند تو هستند؟ آیا غیر تو ظهوری دارد که تو نداری؟
عاشقانه_و_عرفانی
5
کی غایب بودهای که نیاز به دلیل و برهان داشته باشی تا تو را نشان دهند؟ تو از همه چیز به من نزدیکتری.
عاشقانه_و_عرفانی
6
خدایا! کاری کن که از تو چنان بترسم که گویی تو را میبینم، و با تقوا مرا خوشبخت گردان و با نافرمانی بدبختم مکن.
عاشقانه_و_عرفانی
7
تو پناهگاه منی زمانی که راهها با همه وسعتشان بر من تنگ میشوند، و اگر رحمت تو نبود، هلاک میشدم.
عاشقانه_و_عرفانی
8
خدایا! من در عین ثروتمندی (ظاهری)، فقیرم؛ پس چگونه در فقر و نداریام، فقیر نباشم؟ من در عین دانایی، نادانم...
عاشقانه_و_عرفانی
9
الهی! مرا از ذلتِ خودم خارج کن و پیش از آنکه بمیرم، شک و شرک را از دلم پاک کن.
عاشقانه_و_عرفانی
10
تویی که شیرینیِ انس خود را به دوستانت چشاندی و آنان در برابرت خاضعانه ایستادند. تویی که لباس هیبت بر تن اولیایت کردی.
عاشقانه_و_عرفانی
شکرگزاری_و_نیاز
1
ستایش خدایی را که قضایش را کسی برنمیگرداند و عطایش را کسی مانع نمیشود.
شکرگزاری_و_نیاز
2
خدایا! مرا با نورت به سوی خودت هدایت کن و با صدقِ بندگی در پیشگاهت بدار.
شکرگزاری_و_نیاز
3
پروردگارا! هرگاه زبان به شکر تو گشودم، دانستم که همان شکر گفتن نیز نعمتی است که شکری دیگر میطلبد.
شکرگزاری_و_نیاز
4
خدایا! تو آغاز کردی نیکی را پیش از آنکه من شایسته آن باشم. نعمت دادی پیش از آنکه درخواست کنم.
شکرگزاری_و_نیاز
5
تو پناه منی وقتی که حوادث روزگار مرا میآزارند. تو یاور منی وقتی که دشمنان برایم حیله میکنند.
شکرگزاری_و_نیاز
6
خدایا! نیاز من به تو دائمی است و بینیازی تو از من ابدی. چگونه ادعای دارایی کنم وقتی همه چیزم از توست؟
شکرگزاری_و_نیاز
7
الهی! مرا به که واگذار میکنی؟ به خویشاوندی که پیوند محبت را ببرد؟ یا به بیگانهای که با من ترشرویی کند؟
شکرگزاری_و_نیاز
8
اگر تو بر من خشم نگیری، باکی ندارم (از سختیها)، اما عافیت و مهربانی تو بر من گواراتر است.
شکرگزاری_و_نیاز
9
خدایا! لذت و شیرینی عفوت، حلاوت رحمتت و گشایش در کارت را به من بچشان.
شکرگزاری_و_نیاز
10
منم آن که بدی کرد، منم آن که خطا کرد، منم آن که غافل شد... و تویی آن که بخشید، تویی آن که پوشاند، تویی آن که وفا کرد.
شکرگزاری_و_نیاز
توحیدی_و_عمیق
1
خدایا! اگر در آسمان و زمین خدایانی جز تو بودند، هر آینه تباه میشدند. پس منزه است خدا از آنچه توصیف میکنند.
توحیدی_و_عمیق
2
نیست خدایی جز تو، که یگانه و بیشریکی. پادشاهی و حمد از آن توست و تو بر هر کاری توانایی.
توحیدی_و_عمیق
3
خدایا! تو مرا شنوا و بینا آفریدی. تو مرا از خاک پدید آوردی و روزی دادی.
توحیدی_و_عمیق
4
اقرار میکنم به خدایی تو و بازگشت میکنم به سوی تو، در حالی که معترفم به کوتاهی خود در بندگی.
توحیدی_و_عمیق
5
ای کسی که در آسمانها بزرگی اوست و در زمین نشانههای او. ای کسی که در هر چیزی برهانی بر یگانگی اوست.
توحیدی_و_عمیق
6
من گواهی میدهم به حقیقت ایمانم و باور یقینم و یکتایی توحیدم.
توحیدی_و_عمیق
7
ای پروردگار من! من روی به سوی تو آوردم و به ربوبیت تو اقرار کردم.
توحیدی_و_عمیق
8
خدایا! تدبیر تو در کارها چنان سریع و دگرگونکننده است که بندگان عارف تو به هیچ حالتی دل نمیبندند.
توحیدی_و_عمیق
9
همه موجودات در هستی خود به تو محتاجند و تو در هستی خود از همه بینیازی.
توحیدی_و_عمیق
10
خدایا! مرا به حقایق اهل قرب برسان و در راه کسانی که به تو جذب شدهاند (مجذوبین) قرارم ده.
توحیدی_و_عمیق
دعای عرفه؛ منشور عشق و معرفت
دعای عرفه امام حسین (ع) تنها یک نیایش معمولی نیست، بلکه یک دوره کامل خداشناسی (توحید)، خودشناسی و عشقبازی با معبود است. این دعا که در صحرای عرفات و پیش از واقعه عاشورا خوانده شده، نشاندهنده عمق بینش و عرفان سالار شهیدان است. فرازهای این دعا سرشار از لطافتهای عاشقانه است که رابطه «عبد و مولا» را به رابطه «عاشق و معشوق» ارتقا میدهد.
فراز معروف «ما ذا وجد...»
یکی از مشهورترین و تکاندهندهترین جملات این دعا، عبارت «مَا ذَا وَجَدَ مَنْ فَقَدَکَ وَ مَا الَّذِی فَقَدَ مَنْ وَجَدَکَ» است (آن کس که تو را ندارد، چه دارد؟ و آن کس که تو را دارد، چه ندارد؟). این جمله عصاره تمام معارف دینی است؛ اینکه داشتن خدا مساوی با داشتن همه چیز است و نداشتن او، مساوی با پوچی مطلق، حتی اگر تمام دنیا را داشته باشی.
خداشناسی شهودی
امام حسین (ع) در این دعا خدا را با برهان و استدلال عقلی جستجو نمیکند، بلکه او را «میبیند». عبارت «أَ یَکُونُ لِغَیْرِکَ مِنَ الظُّهُورِ مَا لَیْسَ لَکَ» (آیا غیر تو ظهوری دارد که تو نداشته باشی؟) اشاره به این دارد که خدا از همه چیز آشکارتر است و نیازی به دلیل ندارد. این نگاه، اوج عرفان اسلامی است.
شکرگزاری پیش از درخواست
بخش بزرگی از دعا به شکرگزاری اختصاص دارد. امام (ع) از نعمتهای وجودی (چشم، گوش، رگها، استخوانها) تا نعمتهای معنوی را برمیشمارد. این درس بزرگی است که قبل از درخواست حاجت، باید داشتهها را دید و شکر کرد. این نوع شکرگزاری، محبت انسان به خدا را افزایش میدهد.
اظهار فقر و نیاز
امام در اوج عزت و بزرگی، در برابر خدا اظهار خاکساری و نیاز مطلق میکند. «أَنَا الْفَقِیرُ فِی غِنَایَ» (من در عین دارایی، فقیرم). این اعتراف صادقانه، کلید ورود به رحمت الهی است. دعای عرفه به ما میآموزد که غرور و خودبینی، بزرگترین مانع در مسیر بندگی است.
سوالات متداول
مشهورترین جمله دعای عرفه چیست؟
«ما ذا وَجَدَ مَنْ فَقَدَکَ وَ مَا الَّذِی فَقَدَ مَنْ وَجَدَکَ» (آن که تو را گم کرد چه یافت؟ و آن که تو را یافت چه گم کرد؟).
موضوع اصلی دعای عرفه چیست؟
خداشناسی، خودشناسی، شکرگزاری نعمات، و توبه عاشقانه.
آیا دعای عرفه فقط مخصوص روز عرفه است؟
خیر، مضامین عالی آن در هر زمانی قابل استفاده است، اما خواندن آن در روز عرفه فضیلت خاصی دارد.
چه کسی دعای عرفه را نقل کرده است؟
بشر و بشیر، دو فرزند غالب اسدی نقل کردهاند که در عصر عرفه همراه امام حسین (ع) بودهاند.
معنی عبارت «کور باد چشمی که تو را نبیند» چیست؟
اشاره به دیدن قلبی و شهودی خداست؛ کسی که خدا را با چشم دل و آثارش نبیند، کور واقعی است.
آیا ترجمه فارسی دعا ثواب دارد؟
بله، فهم معانی دعا بسیار مهم است و خواندن ترجمه برای درک بهتر و ایجاد حال معنوی توصیه میشود.
فراز پایانی دعای عرفه چیست؟
بخش پایانی که با «یا رب، یا رب» همراه است و گفته میشود در حالتی که خورشید در حال غروب بود خوانده شد.
چرا امام حسین در عرفه خدا را شکر میکند؟
برای آموزش به ما که حتی در سختترین شرایط (پیش از کربلا) باید نعمتهای خدا را دید و شاکر بود.
تفاوت دعای عرفه با سایر ادعیه چیست؟
لحن این دعا بسیار عاشقانه، صمیمی و سرشار از سوز و گداز عرفانی است.
بهترین ترجمه فارسی دعای عرفه از کیست؟
ترجمههای استاد انصاریان، الهی قمشهای و موسوی گرمارودی از ترجمههای روان و زیبا هستند.