هشتم دی ماه در تقویم رسمی کشور به عنوان «روز صنعت پتروشیمی» نامگذاری شده است. این نامگذاری نشاندهنده جایگاه ویژه و استراتژیک این صنعت در اقتصاد ملی ایران است. صنعت پتروشیمی به عنوان یکی از ارکان اصلی توسعه صنعتی، وظیفه تبدیل منابع عظیم نفت و گاز کشور به فرآوردههای با ارزش افزوده بالا را بر عهده دارد. پس از پیروزی انقلاب اسلامی، این صنعت با تکیه بر توان متخصصان داخلی رشد چشمگیری داشته و ایران را به یکی از قطبهای پتروشیمی در منطقه و جهان تبدیل کرده است.
یکی از مهمترین اهداف اقتصادی جمهوری اسلامی ایران، جلوگیری از خامفروشی منابع طبیعی است. صنعت پتروشیمی با دریافت نفت و گاز به عنوان خوراک و تبدیل آن به مواد پلیمری، شیمیایی و کودها، ارزش این منابع را چندین برابر میکند. این فرآیند نه تنها باعث حفظ سرمایههای ملی میشود، بلکه مواد اولیه مورد نیاز هزاران کارگاه و کارخانه تولیدی در صنایع پاییندستی (مانند پلاستیک، نساجی، رنگ، و دارو) را تأمین میکند و زنجیره تولید را در کشور تکمیل مینماید.
در شرایط تحریمهای ظالمانه و جنگ اقتصادی، صنعت پتروشیمی به عنوان یکی از ستونهای اصلی اقتصاد مقاومتی عمل کرده است. تنوع محصولات پتروشیمی و تقاضای جهانی برای آنها، باعث شده است که صادرات این محصولات منبع اصلی تأمین ارز برای کشور باشد و وابستگی بودجه به فروش مستقیم نفت خام کاهش یابد. این صنعت با ایجاد اشتغال پایدار و فعالسازی صنایع مرتبط، نقش مهمی در تابآوری اقتصاد ملی ایفا میکند.
صنعت پتروشیمی ایران در سالهای اخیر گامهای بلندی در جهت بومیسازی دانش فنی، کاتالیستها و تجهیزات برداشته است. بسیاری از قطعات و فرآیندهایی که زمانی در انحصار شرکتهای خارجی بود، اکنون توسط شرکتهای دانشبنیان و مهندسان ایرانی طراحی و ساخته میشود. این خودکفایی تکنولوژیک، امنیت تولید را تضمین کرده و هزینههای تمامشده را کاهش داده است. روز صنعت پتروشیمی فرصتی برای تجلیل از این دستاوردهای علمی و فنی است.
با توجه به ذخایر غنی هیدروکربنی ایران، صنعت پتروشیمی همچنان ظرفیتهای عظیمی برای توسعه دارد. حرکت به سمت تولید محصولات هوشمند، تکمیل زنجیره ارزش تا محصولات نهایی، رعایت استانداردهای زیستمحیطی و توسعه پارکهای پتروشیمی از جمله برنامههای آینده این صنعت است. تمرکز بر پژوهش و توسعه (R&D) و ورود به بازارهای جدید صادراتی، جایگاه ایران را در تجارت جهانی انرژی و مواد شیمیایی بیش از پیش تثبیت خواهد کرد.
