سحر اول ماه مبارک رمضان، آغازگر فصلی نو در کتاب بندگی انسان است. این لحظات ملکوتی که با سکوت شب و نجوای مناجات در هم آمیخته، فرصتی بینظیر برای خلوت با پروردگار و تفکر در آیات خلقت فراهم میآورد. در فرهنگ اسلامی و ایرانی، بیداری در سحر تنها برای تناول غذا نیست، بلکه بیدار شدن دل از خواب غفلت است. حس و حال عجیبی که در این زمان وجود دارد، ناشی از گشوده شدن درهای رحمت الهی است.
نیایش در سحرگاهان، تأثیرات شگرفی بر روان انسان دارد. سکوت و آرامش حاکم بر فضای سحر، تمرکز را بالا برده و حضور قلب را در دعا افزایش میدهد. روانشناسان معتقدند خلوتهای معنوی در ساعات ابتدایی روز، میتواند تابآوری روانی را در برابر مشکلات زندگی افزایش دهد. صدای مناجات که از رادیو یا مساجد شنیده میشود، نوعی شرطیسازی مثبت ذهنی ایجاد میکند که یادآور امنیت و آرامش دوران کودکی و اتصال به قدرتی لایزال است.
در ایران اسلامی، سحرخوانی و پخش ادعیه مخصوص مانند دعای سحر و ابوحمزه ثمالی، جزء جدانشدنی فرهنگ رمضان است. خانوادهها دور سفرههای ساده و صمیمی جمع میشوند و فضایی آکنده از مهر و معنویت را تجربه میکنند. این دورهمیهای سحری، علاوه بر جنبه تغذیهای برای آمادگی روزه، کارکرد تربیتی و اجتماعی مهمی دارد و نسل جدید را با مفاهیم صبر، ایثار و معنویت آشنا میسازد.
شنیدن نواهای مذهبی و مناجاتهای قدیمی در سحر اول، حس نوستالژی و تعلق خاطر مذهبی را زنده میکند. این صداها پلی هستند میان نسلها و یادآور خاطرات شیرین روزهداریهای گذشته. نواهایی که با سوز و گداز عاشقانه همراه است، قلب مومن را رقیق کرده و اشک شوق و توبه را جاری میسازد. این تجربه شنیداری، آمادگی روحی برای شروع یک روز روزهداری را دوچندان میکند.
سحر اول، بهترین زمان برای تجدید عهد با خداست. روایات اسلامی تأکید فراوانی بر استغفار در سحرها دارند. گویی خداوند در این ساعات، خریدار ناز بندگان است. اولین سحر، شروعی قدرتمند برای پاکسازی روح از زنگار گناهان سال گذشته است و مومن با امید به فضل الهی، قدم در مسیر سی روزه تهذیب نفس میگذارد.
