قرار دادن قرآن بر سر نماد این است که عقل ما در برابر وحی الهی خاضع است و حکم خدا را بالاتر از اندیشه خود می دانیم.
فلسفه عقلی
2
این عمل نشان دهنده پناه بردن به ثقل اکبر (قرآن) برای نجات از وسوسه های شیطانی و جهالت است.
فلسفه عقلی
3
سر بالاترین عضو بدن و جایگاه اندیشه است؛ قرآن بر سر یعنی تمام افکار و تصمیماتم را زیر سایه قرآن تنظیم می کنم.
فلسفه عقلی
4
قرآن بر سر گرفتن اقرار عملی به این حقیقت است که کتاب خدا سایه سار امنیت و هدایت زندگی ماست.
فلسفه عقلی
5
در دادگاه عدل الهی در شب قدر، قرآن را شفیع خود قرار می دهیم تا خداوند به حرمت کلامش از سر تقصیرات ما بگذرد.
فلسفه عقلی
6
این عمل نمادین بیانگر آن است که خدایا من خودم و تمام شئون زندگی ام را تحت ولایت و سرپرستی قرآن قرار دادم.
فلسفه عقلی
7
بالا گرفتن قرآن نشانه تعظیم شعائر الهی و عزیز شمردن دستورات پروردگار در شب سرنوشت است.
فلسفه عقلی
8
همانطور که سقف خانه پناهگاه جسم است، قرآن بر سر پناهگاه روح از رگبار حوادث و بلاهاست.
فلسفه عقلی
9
این عمل تجدید عهد با کتاب خداست که در سال آینده جز به راهی که قرآن نشان داده قدم نگذاریم.
فلسفه عقلی
10
قرآن بر سر یعنی خدایا اگر من لیاقت ندارم، به حرمت این کتاب مقدس به من نگاه کن.
فلسفه عقلی
نکات عرفانی
1
قرآن صامت (کتاب) را بر سر می گذاریم و به قرآن ناطق (امام زمان) متوسل می شویم تا اتصال بین ثقلین برقرار شود.
نکات عرفانی
2
قرآن بر سر گذاشتن یعنی غرق شدن در دریای رحمت الهی و پوشاندن خود با نور کلام الله.
نکات عرفانی
3
در شب قدر، ملائکه بر قرآن ناطق نازل می شوند و ما با قرآن بر سر گرفتن خود را در مسیر نزول رحمت قرار می دهیم.
نکات عرفانی
4
این حالت تضرع، شبیه حالت غریق است که برای نجات خود به محکم ترین ریسمان الهی چنگ زده است.
نکات عرفانی
5
قرآن بر سر، سپر بلاست. سپری که آتش جهنم را دفع می کند و نور بهشت را جذب می نماید.
نکات عرفانی
6
عارفان معتقدند حقیقت قرآن در شب قدر نازل شده و ما با این کار می خواهیم قطره ای از آن حقیقت بر جانمان ببارد.
نکات عرفانی
7
بالا بردن دستان به زیر قرآن، حالت تسلیم محض بنده در برابر مولاست که هیچ سلاحی جز کلام محبوب ندارد.
نکات عرفانی
8
این عمل نشان می دهد که علم و دانش ما ناقص است و نیازمند کامل ترین علم (علم الهی) هستیم که بر سرمان سایه افکند.
نکات عرفانی
9
قرآن بر سر گرفتن در شب بیست و سوم، امضای نهایی توبه است به واسطه آبرومندترین مخلوق خدا (قرآن).
نکات عرفانی
10
سایه قرآن، سایه امنیت است. کسی که زیر این سایه باشد از لغزش های آخرالزمان در امان می ماند.
نکات عرفانی
پیام های کوتاه
1
قرآن را بر سر بگذار تا سروری یابی.
پیام های کوتاه
2
پناهی امن تر از سایه قرآن در شب های تنهایی بشر نیست.
پیام های کوتاه
3
امشب عقل و عشق زیر سایه وحی به کمال می رسند.
پیام های کوتاه
4
قرآن بر سر گرفتن، تاج بندگی را بر سر نهادن است.
پیام های کوتاه
5
خدایا به حرمت این مصحف شریف، تقدیر ما را زیبا بنویس.
پیام های کوتاه
معنای نمادین قرآن بر سر گرفتن
مراسم قرآن به سر گرفتن، یکی از تاثیرگذارترین آیین های شب های قدر است. این عمل دارای ابعاد نمادین عمیقی است. نخست اینکه انسان اقرار می کند عقل و تدبیر او ناقص است و نیاز دارد که وحی الهی (قرآن) را به عنوان راهنمای برتر، بر سر و اندیشه خود حاکم کند. دوم اینکه، قرآن کلام الله است و قرار دادن آن بر سر، نوعی پناه جویی به دامن خداوند متعال برای دوری از عذاب و جلب رحمت است.
ارتباط قرآن و اهل بیت در این مراسم
در این مراسم، پس از قرار دادن قرآن بر سر، خداوند را به حق قرآن و به حق چهارده معصوم (ع) قسم می دهیم. این دقیقاً عمل به وصیت پیامبر اکرم (ص) در حدیث ثقلین است که فرمودند کتاب خدا و عترتم هرگز از هم جدا نمی شوند. قرآن بر سر (ثقل اکبر) و نام اهل بیت بر زبان (ثقل اصغر)، ترکیبی است که استجابت دعا را تضمین می کند.
سیره بزرگان و علما
سیره عملی علمای بزرگ شیعه و اولیای الهی همواره بر این بوده است که در شب های قدر با احترام و خضوع ویژه ای قرآن را می گشودند و بر سر می نهادند. نقل شده است که امام صادق (ع) نیز دستوری خاص برای این عمل در شب های ماه رمضان فرموده اند که نشان دهنده ریشه دار بودن این سنت در مکتب تشیع است.
چرا قرآن را باز می کنیم؟
در روایات آمده است که هنگام قرآن بر سر گرفتن، قرآن را در مقابل خود باز کنید و سپس بر سر بگذارید. باز کردن قرآن نمادی از گشودن درهای رحمت و حکمت الهی به روی بنده است. همچنین نگاه به خطوط قرآن عبادت است و در آن لحظات حساس استجابت دعا، نگاه به کلام خدا نورانیت خاصی به چشم و دل می بخشد.
آداب ظاهری و باطنی
ادب ظاهری این عمل، داشتن وضو، رو به قبله نشستن و حالت تضرع است. اما ادب باطنی آن این است که تصمیم بگیریم پس از شب قدر، دستورات این کتاب را زیر پا نگذاریم. نمی شود قرآن را بر سر گذاشت اما در عمل، احکام آن را نادیده گرفت. حقیقت این مراسم، حاکمیت عملی قرآن بر تمام شئون زندگی فردی و اجتماعی است.
سوالات متداول
آیا سند روایی برای قرآن بر سر گرفتن وجود دارد؟
بله، در کتب معتبر ادعیه و روایات از جمله مفاتیح الجنان به نقل از امام باقر (ع) و امام صادق (ع) این دستور وارد شده است.
بهترین زمان برای قرآن بر سر گرفتن چه ساعتی است؟
معمولاً در پایان مراسم احیا و پس از استغفار و دعای جوشن کبیر، به عنوان اوج توسل انجام می شود.
آیا بدون وضو می توان قرآن را بر سر گذاشت؟
اگر دست به خطوط قرآن نزنید اشکال شرعی ندارد، اما ادب و استحباب اکید در این است که با وضو باشید.
چرا قرآن را باز می کنیم و جلو رو می گیریم؟
طبق دستور روایت، ابتدا قرآن را می گشاییم و دعا می کنیم، سپس آن را بر سر می گذاریم که نشانه توسل همه جانبه است.
دعای مخصوص قرآن بر سر گرفتن چیست؟
دعای «اللهم انی اسئلک بکتابک المنزل...» که در ابتدای مراسم خوانده می شود.
آیا می توان قرآن را نشسته بر سر گذاشت؟
بله، حالت نشستن یا ایستادن شرط نیست، مهم حالت تضرع و خشوع است.
اگر قرآن در دسترس نبود چه کنیم؟
می توان با نیت توسل به حقیقت قرآن دعا کرد، اما وجود فیزیکی قرآن اثر وضعی و نورانیت خاصی دارد.
ارتباط این عمل با امام زمان (عج) چیست؟
در پایان مراسم، نام حضرت حجت (عج) برده می شود که نشان می دهد قرآن ناطق و مجری احکام قرآن، ایشان هستند.
آیا زنان در عذر شرعی می توانند قرآن بر سر بگیرند؟
بله، مانعی ندارد، فقط نباید دستشان به خطوط آیات قرآن بخورد.
فلسفه قسم دادن خدا به معصومین در این مراسم چیست؟
خداوند بندگان مقرب خود را دوست دارد و قسم دادن او به عزیزانش، رحمت الهی را به جوش می آورد.