شب اول ماه ربیعالاول یادآور حادثه مهم و تاریخی لیلةالمبیت است. در سال سیزدهم بعثت، پیامبر اکرم (ص) از مکه به مدینه هجرت کردند و امیرالمؤمنین علی (ع) برای فریب دشمنان و حفظ جان پیامبر، فداکارانه در بستر ایشان خوابیدند. این شب نماد ولایتمداری، ایثار و شجاعت حضرت علی (ع) است و آیه «وَمِنَ النَّاسِ مَن یَشْرِی نَفْسَهُ ابْتِغَاء مَرْضَاتِ اللّهِ» در شأن ایشان نازل شد.
به شکرانه سلامتی پیامبر اکرم (ص) و امیرالمؤمنین (ع) در واقعه هجرت، روزه گرفتن در روز اول ربیعالاول در روایات شیعه بسیار توصیه شده است. این روزه نشانه شکرگزاری امت اسلام از خداوند برای حفظ جان ولی خدا و تداوم رسالت نبوی است.
با توجه به نقش محوری پیامبر (ص) و علی (ع) در وقایع اول ربیع، زیارت این دو بزرگوار از اعمال مؤکد این روز است. شیخ طوسی و سید بن طاووس زیارتنامههای مخصوصی را برای این روز نقل کردهاند که قرائت آنها ثواب بسیاری دارد.
گرچه احترام به اهل بیت همیشگی است، اما با پایان یافتن ماه صفر، فضای عبادی نیز تغییر میکند. اعمال این ماه بیشتر رنگ و بوی شکر، امید و بهجت معنوی دارد. البته این شادی باید در چارچوب موازین شرعی و با حفظ حرمت ایام گذشته باشد.
مانند تمام ماههای قمری، صدقه دادن و خواندن نماز اول ماه برای خریدن سلامتی و ایمنی در طول ماه توصیه شده است. به ویژه در ماه ربیع که ماه رویش و آغاز است، شروع آن با انفاق و نماز، برکت را در زندگی جاری میکند.
