در فرهنگ اسلامی و ایرانی، ماه صفر به عنوان ماهی شناخته میشود که در آن حوادث تلخ تاریخی مانند رحلت پیامبر اکرم (ص)، شهادت امام حسن (ع) و امام رضا (ع) و اوج مصائب اسرای کربلا رخ داده است. به همین دلیل آن را ماهی سنگین میدانند. البته نحوست ذاتی ایام در اسلام رد شده است، اما برای دفع بلا و انرژیهای منفی، سفارش موکد به صدقه دادن و دعا خواندن شده است تا مومنین با توسل به خدا از آسیبها در امان بمانند.
مهمترین عمل در اول ماه صفر، دادن صدقه است. روایت است که اگر کسی در ماه صفر صدقه دهد، خداوند بلا را از او دور میکند. همچنین خواندن دعای مخصوص «یا شدید القوی...» روزی ده مرتبه، خواندن آیةالکرسی، چهار قل و سوره حمد بسیار توصیه شده است. قربانی کردن گوسفند یا حتی ذبح یک مرغ و اطعام فقرا نیز از سنتهای حسنهای است که خانوادههای ایرانی برای حفظ سلامتی بزرگترها انجام میدهند.
مادران و بزرگترهای خانواده به عنوان ستونهای معنوی خانه، نقش مهمی در دفع بلا دارند. دعای خیر مادرشوهر و مادر، سپری محکم در برابر ناملایمات است. یادآوری اعمال دینی به ایشان، نه تنها نشاندهنده احترام و محبت عروس است، بلکه باعث میشود تا ایشان با قلبی مطمئنتر برای اهل خانه دعا کنند. ماه صفر فرصتی است تا با تحکیم روابط معنوی، آرامش را به خانواده هدیه دهیم.
با توجه به سنگینی ماه صفر، صله رحم و جویای احوال شدن از والدین و بزرگترها اهمیت دوچندان پیدا میکند. حتی یک تماس تلفنی ساده برای یادآوری صدقه یا احوالپرسی، میتواند تاثیر روانی مثبتی بر مادرشوهر داشته باشد و نگرانیهای احتمالی ایشان را کاهش دهد. اسلام سفارش کرده که در ایام خوف و خطر، پیوند با خویشاوندان را محکمتر کنید.
بسیاری از بانوان مومنه در ماه صفر ختمهای خاصی مانند ختم سوره انعام، زیارت عاشورا (چله گرفتن تا اربعین) و ختم صلوات را انجام میدهند. پیشنهاد دادن این ختمها به مادرشوهر، میتواند بابی برای گفتگوی معنوی و اشتراک در ثواب باشد. نیت کردن برای سلامتی امام زمان (عج) و رفع هم و غم از شیعیان، بهترین نیت برای این ختمهاست.
