در اسلام، سالمندان و مو سپیدان از جایگاه بسیار والایی برخوردارند. پیامبر اکرم (ص) میفرمایند: «وجو د پیران سالخورده در میان شما، باعث افزایش رحمت و لطف پروردگار و گسترش نعمتهای الهی است.» تکریم بازنشستگان که عمر خود را در راه خدمت به خانواده و جامعه صرف کردهاند، نه تنها یک وظیفه اخلاقی، بلکه یک واجب دینی است. روز 25 ذیالحجه فرصتی است تا این فرهنگ غنی اسلامی را احیا کنیم.
دوران بازنشستگی به معنای انفعال و گوشهنشینی نیست، بلکه زمان انتقال گنجینه تجربیات به نسل جوان است. پدربزرگها و مادربزرگها مانند کتابهای زندهای هستند که تاریخ، مهارتها و حکمتهای زندگی را در سینه دارند. احترام به آنها یعنی بهرهمندی از این خرد جمعی و جلوگیری از تکرار اشتباهات توسط نسل جدید. خانوادهها باید بستری فراهم کنند تا این انتقال تجربه به شیوه درستی انجام شود.
با ورود به دوران بازنشستگی، افراد ممکن است دچار احساساتی نظیر پوچی، تنهایی یا افسردگی شوند. قطع شدن روابط کاری و تغییر سبک زندگی میتواند استرسزا باشد. در این شرایط، حمایت عاطفی خانواده، نادیده نگرفتن آنها، مشورت کردن و حفظ عزت نفسشان بسیار حیاتی است. احترام واقعی آن است که به آنها حس ارزشمندی و مفید بودن بدهیم.
یکی از چالشهای ارتباط با پدربزرگها و مادربزرگها، تفاوت بین نسلی است. جوانان ممکن است دنیای متفاوت و ارزشهای جدیدی داشته باشند. احترام به سالمندان به معنای پذیرش این تفاوتها و تلاش برای یافتن زبان مشترک است. صبر و شکیبایی در شنیدن نظرات آنها (حتی اگر مخالف نظر ما باشد) و پرهیز از بحثهای بیهوده، نشانه بلوغ فکری و ادب نسل جوان است.
فرهنگ ایرانی سرشار از آداب و رسوم زیبا در برخورد با بزرگترهاست. از «پا دراز نکردن» و «جلوتر راه نرفتن» تا «دستبوسی» و «تعارف کردن صدر مجلس». این آداب ظاهری، باطن و روحی دارد که همان قدرشناسی و تواضع است. حفظ و انتقال این آداب به کودکان، تضمینکننده سلامت اخلاقی جامعه و بقای نهاد خانواده است.
