در مبحث زکات فطره، «قوت غالب» به معنای غذایی است که مردم یک شهر یا یک خانواده بیش از سایر غذاها مصرف می کنند و نیروی بدنشان عمدتاً از آن تامین می شود. در گذشته ممکن بود قوت غالب خرما یا کشمش یا جو باشد، اما امروزه در فرهنگ ایرانی، نان و برنج جایگاه اصلی را دارند. تشخیص قوت غالب با خود مکلف است.
از نظر فقهی، فرد مکلف است ۳ کیلوگرم از یکی از اقلام (گندم، جو، خرما، کشمش، برنج، ذرت و...) یا پول آن را بدهد. بنابراین حتی کسی که هر روز چلوکباب می خورد، شرعاً می تواند پول ۳ کیلو گندم را بدهد و تکلیف از او ساقط است. اما از نظر اخلاقی و استحبابی، توصیه شده است که انسان مومن از آنچه خود می خورد و دوست دارد انفاق کند (لن تنالوا البر حتی تنفقوا مما تحبون).
با توجه به اختلاف قیمت زیاد بین گندم و برنج (به ویژه برنج ایرانی)، فاصله مبلغ فطریه این دو بسیار زیاد است. این تفاوت قیمت گاهی باعث شک و تردید مومنین می شود. قاعده کلی این است: پرداخت حداقل (گندم) برای همه مجزی است و واجب را ادا می کند، اما پرداخت حداکثر (برنج) برای کسانی که توانایی دارند، فضیلت و ثواب بسیار بیشتری دارد.
اگر کسی مبنای فطریه خود را برنج قرار دهد، باید قیمت برنجی را که معمولاً در خانه مصرف می کند در نظر بگیرد. اگر مصرف خانواده برنج هندی یا پاکستانی است، فطریه برنج خارجی، و اگر برنج طارم و هاشمی است، فطریه برنج ایرانی پرداخت می شود. البته پرداخت قیمت بالاتر همیشه بلامانع است.
نمی توان ۳ کیلو را مخلوط کرد (مثلاً ۱.۵ کیلو برنج و ۱.۵ کیلو گندم)، باید ۳ کیلو از یک جنس باشد. اما می توان برای اعضای خانواده متفاوت عمل کرد؟ معمولاً قوت غالب اهل یک خانه یکی است، پس برای همه اعضا یک جنس انتخاب می شود.
