آیین‌های برگزاری جشن آبانگان و ستایش آب 1405

در جشن آبانگان، ایرانیان باستان لباس‌های سفید و تمیز بر تن می‌کردند که نشانه پاکی روح و جسم بود.

یکی از آیین‌های اصلی، رفتن به کنار رودخانه‌ها، چشمه‌ها و قنات‌ها و اقامه نیایش برای شکرگزاری بود.

مردم در این روز بر یکدیگر آب می‌پاشیدند (البته نه به اندازه تیرگان) تا آرزوی برکت و سلامتی کنند.

خواندن بخش‌هایی از اوستا به نام «آبان یشت» که در ستایش آب و درخواست فراوانی است، مرسوم بود.

لایروبی و پاکسازی جوی‌ها و مسیرهای آب از آلودگی‌ها، بخشی عملی و مهم از آیین‌های آبانگان بود.

زنان نقش پررنگی در این مراسم داشتند و به عنوان نماد زایندگی، هدایایی نذر آب می‌کردند.

روشن کردن عود و اسپند در کنار آب‌ها برای خوشبو کردن هوا و ایجاد فضای معنوی انجام می‌شد.

برگزاری جشن و پایکوبی در کنار آب‌های روان، همراه با نواختن موسیقی‌های محلی شاد.

در برخی مناطق، پختن نان‌ها و شیرینی‌های محلی و تقسیم آن بین مردم در کنار رودخانه رسم بود.

آشتی کردن و رفع کدورت‌ها در کنار آب، به نیت اینکه کینه‌ها را آب با خود ببرد، از رسوم زیبای این روز بود.

ای پروردگار بزرگ، تو را سپاس می‌گوییم که آب را مایه حیات و روشنایی دیدگان ما قرار دادی.

خدایا، این آب‌های روان را از آلودگی و خشکی محفوظ بدار و سرزمین ما را آباد گردان.

بار الها، به ما توفیق ده تا قدردان قطره‌های باران باشیم و امانت‌دار خوبی برای نسل‌های بعد.

پروردگارا، همانگونه که آب را پاک آفریدی، دل‌های ما را نیز از زنگار کینه و حسد پاک گردان.

نیایش می‌کنیم برای جاری ماندن رودها، جوشیدن چشمه‌ها و سرسبزی دشت‌های ایران زمین.

ای آفریننده هستی، برکتت را از طریق ابرهای باران‌زا بر کشتزارهای تشنه ما نازل فرما.

در روز آبانگان، دست دعا برمی‌داریم تا هیچ موجود زنده‌ای از تشنگی رنج نبرد.

خدایا، حکمت استفاده درست از نعمت‌هایت را به ما بیاموز تا اسراف‌کار نباشیم.

سپاس تو را که آب را مهر مادر و شیره جان زمین قرار دادی.

باشد که دعاهای ما در کنار آب‌های زلال، به آسمان رسد و اجابت شود.

لباس سفید: نماد پاکی، بی‌آلایشی و احترام به عنصر مقدس آب.

گل نیلوفر آبی: نماد آناهیتا و شکوفایی در دل آب، که در تزیینات استفاده می‌شد.

کوزه آب: نماد ذخیره و نگهداری مایه حیات و برکت خانه.

آینه: نماد بازتاب نور و حقیقت، که همواره در کنار آب قرار می‌گرفت.

انار و سیب: میوه‌هایی که نماد باروری و سلامتی بودند و در سفره جشن گذاشته می‌شدند.

اسب سفید: در اساطیر، گردونه آناهیتا توسط چهار اسب سفید کشیده می‌شد که نماد قدرت آب بودند.

رنگ آبی و فیروزه‌ای: استفاده از تزیینات به رنگ آب برای همسویی با طبیعت.

شمعدان و آتش: نماد روشنایی و گرمایی که در کنار آب، تعادل هستی را حفظ می‌کند.

سفره آیینی: پهن کردن سفره‌ای ساده در طبیعت با خوراکی‌های گیاهی.

شاخه نبات یا سبزه: نشانه‌ای از رویش و زندگی که مدیون آب است.

آش رشته یا آش‌های محلی: به نیت روانی کارها و برکت زندگی در کنار آب پخته می‌شد.

نان‌های محلی (کماج، فتیر): نان برکت سفره بود و خوردن آن در کنار آب شکرگزاری محسوب می‌شد.

انار دانه‌شده: نماد فراوانی و تکثیر که با شادی مصرف می‌شد.

آجیل مشکل‌گشا یا لرک: مخلوطی از خشکبار که بین جشن‌گیرندگان توزیع می‌شد.

شربت‌های گیاهی: نوشیدنی‌هایی مثل سکنجبین یا شربت زعفران که با آب خنک تهیه می‌شد.

میوه‌های فصل: انگور، خرمالو و به که محصولات پاییزه بودند.

سمنو: اگرچه بیشتر در نوروز است، اما در برخی جشن‌ها به عنوان غذای آیینی قدرت و برکت پخته می‌شد.

حلوا: غذای شیرین برای شیرین‌کامی و انرژی دادن به شرکت‌کنندگان.

دمنوش‌های گرم: با توجه به هوای پاییزی آبان، نوشیدن چای یا دمنوش لذت‌بخش بود.

غذاهای بدون گوشت: در برخی سنت‌ها، پرهیز از گوشت در روزهای نبر (مانند روزهای جشن) توصیه می‌شد.

به آب روشن و آیینه سوگند / که دل‌ها را به مهر تو زدم پیوند.

آب را گل نکنیم / در فرودست انگار کفتری می‌خورد آب. (سهراب سپهری)

بزن باران که دین را دام کردند / شکار خلق و صید خام کردند.

چشمه‌ها خروشان باد، رودها پرآب باد / دشت‌های این دیار، خرم و شاداب باد.

آب است روشنی، آب است زندگی / بی آب، مرگ باشد و افسردگی.

بخوان به نام گل سرخ در صحاری شب / که باغ‌ها همه بیدار و بارور گردند.

زنده رودا، تویی زاینده رود / بر تو و بر خاک پاک تو درود.

ندای آب، ندای خداست در دل خاک / که می‌دهد به تن مرده جان و روح و پاک.

آب زنید راه را، هین که نگار می‌رسد / مژده دهید باغ را، بوی بهار می‌رسد. (مولانا)

بیا تا قدردان آب باشیم / نه اینکه حسرت مهتاب باشیم.