گرامیداشت نقش مسجد در فرهنگ اسلامی 1405

30 مرداد

فرهنگی و اجتماعی

1

مسجد، قلب تپنده شهر اسلامی و کانون جوشش حیات معنوی در رگ‌های جامعه است.

فرهنگی و اجتماعی
2

در فرهنگ اسلامی، مسجد تنها نیایشگاه نیست؛ بلکه دانشگاه، دادگاه و پایگاه جهاد است.

فرهنگی و اجتماعی
3

تاریخ تمدن اسلامی با معماری مساجد گره خورده است؛ جایی که هنر در خدمت بندگی قرار می‌گیرد.

فرهنگی و اجتماعی
4

مسجد محل تلاقی زمین و آسمان و نقطه اتصال مخلوق با خالق در دل هیاهوی شهر است.

فرهنگی و اجتماعی
5

احیای کارکردهای اصیل مسجد، راه نجات جامعه از آسیب‌های اجتماعی و فرهنگی است.

فرهنگی و اجتماعی
6

از صدر اسلام تاکنون، مهمترین تصمیمات سیاسی و اجتماعی مسلمین در سایه محراب مسجد گرفته شده است.

فرهنگی و اجتماعی
7

مسجد باید محور محله باشد؛ جایی که فقرا شناسایی می‌شوند و گره‌ها گشوده می‌گردد.

فرهنگی و اجتماعی
8

فرهنگ مسجدنشینی، فرهنگ تواضع، برابری و برادری است؛ در صف نماز شاه و گدا یکی می‌شوند.

فرهنگی و اجتماعی
9

مسجد پایگاه اصلی تربیت کادرهای انقلابی و مذهبی برای آینده کشور است.

فرهنگی و اجتماعی
10

هنر کاشی‌کاری و گنبد فیروزه‌ای مساجد، نماد ذوق و قریحه ایرانی در خدمت اسلام ناب است.

فرهنگی و اجتماعی

تاریخی

1

پیامبر اکرم (ص) نخستین اقدام خود را در مدینه، بنای مسجد قرار دادند تا محوریت آن را ثابت کنند.

تاریخی
2

مساجد در دوران انقلاب اسلامی، سنگرهای مبارزه با طاغوت و پخش اعلامیه‌های امام بودند.

تاریخی
3

در دوران دفاع مقدس، مسجد محل اعزام نیرو و پشتیبانی از جبهه‌ها بود؛ این نقش باید حفظ شود.

تاریخی
4

بزرگترین دانشمندان اسلامی در حلقه‌های درس مساجد تربیت شدند.

تاریخی
5

بازار و مسجد در معماری ایرانی همواره در کنار هم بوده‌اند تا پیوند دین و دنیا را نشان دهند.

تاریخی

مسجد؛ محور معماری و شهرسازی اسلامی

در شهرسازی سنتی ایرانی-اسلامی، مسجد جامع همواره در مرکز شهر و در کنار بازار اصلی قرار داشته است. این مکان‌یابی هوشمندانه نشان‌دهنده پیوند عمیق دین با زندگی روزمره و اقتصادی مردم است. معماری مساجد با گنبدها، مناره‌ها، ایوان‌ها و کاشی‌کاری‌های معرق، اوج شکوفایی هنر اسلامی و ریاضیات هندسی را به نمایش می‌گذارد.

کارکردهای چندگانه مسجد در صدر اسلام

در زمان پیامبر (ص)، مسجدالنبی کارکردهای متنوعی داشت: محل اقامه نماز، مرکز قضاوت و داوری، ستاد فرماندهی جنگ، محل نگهداری بیت‌المال، درمانگاه مجروحان و مرکز آموزش قرآن. احیای این کارکردها در دوران مدرن، تحت عنوان «مسجد طراز اسلامی» مورد تأکید رهبر معظم انقلاب است.

نقش تربیتی و آموزشی

مساجد در طول تاریخ، مدارس عمومی بوده‌اند. حلقه‌های درس، قرائت قرآن و بیان احکام، مسجد را به یک کانون علمی تبدیل کرده بود. امروز نیز کانون‌های فرهنگی هنری مساجد (فهما) با برگزاری کلاس‌های تقویتی، هنری و ورزشی، ادامه‌دهنده این راه هستند.

مسجد و سرمایه اجتماعی

مسجد محلی برای تقویت پیوندهای اجتماعی است. دیدارهای روزانه مؤمنین در نمازهای جماعت، احوالپرسی از همسایگان و تشکیل صندوق‌های قرض‌الحسنه محلی، باعث افزایش اعتماد و سرمایه اجتماعی در محلات می‌شود.

مسجد؛ پایگاه مقاومت

چه در دوران مبارزه با استعمار و چه در انقلاب اسلامی و دفاع مقدس، مسجد همواره پایگاه اصلی بسیج مردمی بوده است. این نقش سیاسی و حماسی، مسجد را از کلیساها و معابد سایر ادیان متمایز می‌کند.

سوالات متداول

چرا معماری مساجد گنبد و مناره دارد؟
گنبد نماد آسمان و صعود به سوی حق است و مناره جایگاهی برای اذان و دعوت مردم، و همچنین نشانه‌ای برای پیدا کردن مسجد از دور.
محراب چیست و چه کارکردی دارد؟
فرورفتگی در دیوار مسجد رو به قبله که امام جماعت در آن می‌ایستد و نماد «محل جنگ با شیطان» (حرب) است.
مسجد جامع چه تفاوتی با مسجد معمولی دارد؟
مسجد جامع معمولاً بزرگترین مسجد شهر است که نماز جمعه و اجتماعات بزرگ در آن برگزار می‌شود.
نقش کانون‌های فرهنگی هنری مساجد چیست؟
جذب جوانان و نوجوانان از طریق برگزاری کلاس‌های متنوع علمی، هنری و ورزشی در کنار فعالیت‌های مذهبی.
منظور از مسجد سکولار چیست؟
مسجدی که فقط به نماز می‌پردازد و نسبت به مسائل سیاسی و مشکلات اجتماعی جامعه بی‌تفاوت است (که مورد نقد اسلام ناب است).
قدیمی‌ترین مسجد ایران کدام است؟
مسجد تاریخانه دامغان و مسجد جامع فهرج یزد از قدیمی‌ترین مساجد ایران هستند.
چرا در مساجد کفش‌ها را در می‌آورند؟
برای حفظ طهارت و پاکیزگی فرش‌ها که محل سجده نمازگزاران است و به عنوان نماد احترام به مکان مقدس.
حکم ورود غیرمسلمان به مسجد چیست؟
ورود کفار به مسجدالحرام ممنوع است، اما در سایر مساجد اگر باعث هتک حرمت نشود و برای تحقیق باشد، اشکالی ندارد (طبق نظر اکثر مراجع).
مهمترین کارکرد اجتماعی مسجد چیست؟
ایجاد همبستگی میان اهالی محل و رسیدگی به نیازمندان از طریق خیریه‌های مسجدی.
چرا مسجد را خانه خدا می‌نامند؟
چون مکانی است که صرفاً برای عبادت و یاد خداوند وقف شده و منسوب به اوست.
WordAbyss - گرامیداشت نقش مسجد در فرهنگ اسلامی - ۳۰ مرداد 1405