رجاء بن ابیضحاک، مامور انتقال امام، دستور داشت مسیری را انتخاب کند که کمترین تنش سیاسی را داشته باشد. مسیر متداول از کوفه و جبل (مرکز ایران) میگذشت که پایگاه شیعیان بود. لذا مسیر بصره، خوزستان، فارس و بیابانهای مرکزی به سمت خراسان انتخاب شد. با این حال، عشق مردم ایران به اهل بیت تمام نقشههای مأمون را نقش بر آب کرد.
ورود کاروان به نیشابور، مهمترین رویداد این سفر بود. هزاران قلمدان زرین آماده ثبت کلام امام شدند. امام سر از کجاوه بیرون آوردند و حدیث سلسله الذهب (کلمه لا اله الا الله حصنی...) را قرائت کردند و شرط توحید را ولایت خود دانستند. این واقعه جایگاه علمی و معنوی امام را تثبیت کرد.
در طول مسیر، مکانهایی که امام توقف کرده، نماز خوانده یا معجزهای (مانند جوشش چشمه) از ایشان دیده شده، به عنوان «قدمگاه» شناخته میشوند. قدمگاه نیشابور، قدمگاه فراشاه در یزد و مسجد امام رضا در اهواز از جمله این مکانها هستند که هنوز زیارتگاه عاشقان است.
عبور امام رضا (ع) از ایران، باعث آشنایی مستقیم ایرانیان با امام معصوم و گسترش تشیع شد. بسیاری از سادات و علویان به پیروی از ایشان به ایران مهاجرت کردند که بعدها موجب کثرت امامزادگان در ایران شد. این مسیر پیوند عمیقی بین هویت ایرانی و مذهب تشیع ایجاد کرد.
