در فقه اسلامی، شرط اصلی برای اینکه پرداخت فطریه کسی بر دیگری واجب شود، «نان خور» بودن (عیال) است. نان خور به کسی گفته می شود که مخارج زندگی و خوراکش برای مدتی بر عهده دیگری باشد. اختلاف نظر مراجع تقلید در مورد مهمان شب عید، ناشی از تفسیر کلمه نان خور است. اکثر فقهای معاصر معتقدند حضور یک شبه برای صرف افطار، فرد را نان خور نمی کند و استقلال مالی او محفوظ است.
اگر مهمان قبل از غروب آفتاب آخرین روز رمضان وارد شود و قصد داشته باشد شب را بماند، مسئله کمی پیچیده تر می شود. برخی مراجع احتیاط واجب دارند که میزبان فطریه را بدهد، اما نظر غالب این است که اگر مدت اقامت کوتاه باشد (مثلاً فقط یک شب)، باز هم صدق نان خور نمی کند. اما اگر مثلاً از دو روز قبل آمده و تا عید می ماند، قطعاً میزبان مسئول است.
اگر بحثی پیش بیاید که فطریه با کیست (مثلاً میزبان می خواهد احتیاط کند و مهمان هم می خواهد خودش بدهد)، بهتر است هماهنگی انجام شود. اگر مهمان بخواهد خودش فطریه اش را بدهد، باید از میزبان وکالت یا اجازه بگیرد تا پرداخت او از طرف میزبان محسوب شود و تکلیف از دوش میزبان برداشته شود.
بسیاری از خانواده ها شب عید فطر دور هم جمع می شوند. اگر فرزندان دارای زندگی مستقل و درآمد جداگانه هستند، حتی اگر شب عید را در خانه پدری باشند، نان خور پدر محسوب نمی شوند و باید زکات فطره خود و خانواده شان را خودشان بپردازند. عرف امروز جامعه، مهمان یک شبه را وابسته به میزبان نمی داند.
مرز زمانی برای تعلق گرفتن فطریه، «غروب آفتاب شب عید» است. اگر کسی حتی یک دقیقه بعد از غروب وارد خانه میزبان شود، فطریه اش قطعاً با میزبان نیست. اما اگر قبل از غروب بیاید، مشمول بررسی شرایط نان خور بودن می شود.
