آیین شمع‌گردانی در عصر تاسوعا (شام غریبان تاسوعا) 1405

9 محرم

توصیف_آیین

1

در غروب غم‌انگیز تاسوعا، شهر نورباران می‌شود، اما نه با چراغ‌های رنگی، با شمع‌های نذر شده.

توصیف_آیین
2

آیین شمع‌گردانی (شمع پایلاما)، سنتی دیرینه است که عزاداران با در دست داشتن شمع، به ۴۱ مسجد یا تکیه می‌روند.

توصیف_آیین
3

سکوت سنگینی حکم‌فرماست. تنها صدای صلوات و چک‌چک اشک شمع‌ها شنیده می‌شود.

توصیف_آیین
4

هر شمعی که روشن می‌شود، نمادی از روشنایی خیمه‌های امام حسین (ع) است که فردا به تاریکی و آتش می‌گراید.

توصیف_آیین
5

عزاداران نیت می‌کنند و شمعی روشن می‌کنند تا شاید گره از کارشان باز شود، به حق روشنایی‌بخش کربلا.

توصیف_آیین
6

این آیین، تمرین وفاداری است. پای برهنه، دل شکسته، و شمعی در دست، به دنبال نور ولایت.

توصیف_آیین
7

مساجد شهر در شب تاسوعا، میزبان هزاران شمع روشن است که مثل ستاره‌های دنباله‌دار، مسیر عشق را نشان می‌دهند.

توصیف_آیین
8

بوی پارافین سوخته با بوی اسپند و گلاب آمیخته می‌شود. اینجا همه چیز بوی حاجت می‌دهد.

توصیف_آیین
9

روشن کردن شمع، یعنی من هم می‌خواهم در تاریکیِ دنیایِ بدونِ حسین، نوری باشم برای راهیان حق.

توصیف_آیین
10

پایان این آیین، رسیدن به مسجد جامع و عزاداری برای علمداری است که دستانش قطع شد.

توصیف_آیین

نیت_نذر

1

نذر می‌کنم ۴۱ شمع روشن کنم، به نیت ۴۱ منزل که سر حسین (ع) بر نیزه رفت.

نیت_نذر
2

این شمع را روشن می‌کنم تا زندگی‌ام با نور اهل بیت روشن شود.

نیت_نذر
3

خدایا، به حقِ این شعله‌های لرزان، دل‌های لرزان ما را آرام کن.

نیت_نذر
4

نیت شمع‌گردانی: سلامتی امام زمان (عج) و شفای بیماران.

نیت_نذر
5

یا ابوالفضل، این شمع وجود من است که در عزای تو می‌سوزد. قبولش کن.

نیت_نذر

شعر

1

شمع‌ها می‌سوزند و من هم با آن‌ها / در عزای پسرِ فاطمه (س)، تنها.

شعر
2

چهل و یک مسجد و یک حاجتِ ناب / که شود مهدیِ زهرا (عج)، به جهانِ ما تاب.

شعر
3

شمع روشن کن که امشب، شبِ تاریکِ خداست / شبِ بی دستیِ عباس و، شبِ ناله و دعاست.

شعر
4

قطره قطره اشکِ شمع، نذرِ نگاهت یا حسین / جانِ عالم به فدایِ، قتلگاهت یا حسین.

شعر

آیین شمع‌گردانی چیست؟

آیین شمع‌گردانی (که در زبان ترکی به آن «شمع پایلاما» می‌گویند) یکی از مراسم‌های سنتی و معنوی عزاداری است که عمدتاً در شهرهای آذری‌نشین مانند اردبیل، تبریز و زنجان و برخی نقاط دیگر ایران در عصر تاسوعا برگزار می‌شود. در این مراسم، عزاداران با تهیه شمع، به ۴۱ مسجد یا مکان مذهبی می‌روند و در هر کدام یک شمع روشن می‌کنند.

فلسفه عدد ۴۱ و شمع

روشن کردن شمع نماد روشنایی و غلبه نور بر تاریکی است. همچنین یادآور خیمه‌های تاریک اهل بیت در شام غریبان است. درباره عدد ۴۱ نظرات مختلفی وجود دارد؛ برخی آن را نذر به نیت ۴۱ منزل اسارت اهل بیت از کربلا تا شام می‌دانند و برخی آن را نماد کثرت و تبرک جستن از مساجد متعدد می‌دانند.

نحوه برگزاری مراسم

این مراسم معمولاً از عصر تاسوعا آغاز شده و تا اذان مغرب ادامه می‌یابد. عزاداران اغلب با پای پیاده و گاهی برهنه، در گروه‌های کوچک یا انفرادی، مسیر بین مساجد محلات قدیمی را طی می‌کنند. فضایی سرشار از سکوت، تفکر و دعا بر این آیین حاکم است. خادمان مساجد نیز تشتهایی برای قرار دادن شمع‌ها آماده می‌کنند.

شمع‌گردانی و حاجت‌روایی

مردم اعتقاد قلبی عمیقی به این آیین دارند و آن را برای برآورده شدن حاجات بسیار مجرب می‌دانند. بسیاری از شرکت‌کنندگان کسانی هستند که سال‌های قبل نذر کرده و حاجت گرفته‌اند و امسال برای ادای نذر آمده‌اند.

ثبت ملی آیین

به دلیل قدمت تاریخی و ریشه‌های عمیق فرهنگی، آیین شمع‌گردانی اردبیل و برخی شهرهای دیگر در فهرست آثار معنوی و ناملموس ملی ایران به ثبت رسیده است.

سوالات متداول

آیین شمع‌گردانی در چه روزی برگزار می‌شود؟
عصر روز تاسوعا (نهم محرم) تا اوایل شب.
شمع‌گردانی مخصوص کدام شهرهاست؟
اصالتاً مربوط به شهرهای آذری (اردبیل، تبریز، زنجان) است اما در شهرهای دیگر هم رواج یافته است.
چرا ۴۱ شمع روشن می‌کنند؟
به نیت ۴۱ منزلگاه که اسرای کربلا طی کردند، یا به نیت تبرک از ۴۱ مسجد.
آیا شمع‌گردانی فقط برای زنان است؟
خیر، مردان و زنان و کودکان همه در این آیین شرکت می‌کنند.
محل روشن کردن شمع‌ها کجاست؟
در تشت‌های مخصوص یا جایگاه‌های شمع که در ورودی مساجد و تکایا تعبیه شده است.
نیت اصلی در شمع‌گردانی چیست؟
برآورده شدن حاجات، شفای بیماران و سلامتی امام زمان (عج).
آیا باید حتماً پای برهنه باشیم؟
واجب نیست، اما برخی به نشانه تواضع و عزاداری با پای برهنه این مسیر را طی می‌کنند.
شمع نماد چیست؟
نماد روشنایی، سوختن و فدا شدن (مثل شهدا)، و یادآور شام غریبان.
نام ترکی این مراسم چیست؟
شمع پایلاما (توزیع شمع).
آیا این مراسم سند روایی دارد؟
این یک سنت و رسم عزاداری مردمی است که برای تعظیم شعائر انجام می‌شود و ریشه در عشق به اهل بیت دارد.
WordAbyss - آیین شمع‌گردانی تاسوعا | رسم ۴۱ منبر و نذر شمع 1405