آیه ۵۵ سوره مائده معروف به «آیه ولایت» است: «إِنَّمَا وَلِیُّکُمُ اللَّهُ وَرَسُولُهُ وَالَّذِینَ آمَنُوا الَّذِینَ یُقِیمُونَ الصَّلَاةَ وَیُؤْتُونَ الزَّکَاةَ وَهُمْ رَاکِعُونَ». مفسران شیعه و بسیاری از علمای اهل سنت اتفاق نظر دارند که این آیه در شأن حضرت علی (ع) نازل شد، زمانی که در حال رکوع نماز مستحبی، انگشتر خود را به فقیری بخشیدند.
برخی شبهه میکنند که چگونه امام علی (ع) که در نماز غرق در خدا بود، متوجه فقیر شد؟ پاسخ این است که شنیدن صدای فقیر و کمک به او، عین عبادت و توجه به خداست. «غرق در خدا بودن» به معنای بیهوشی نیست، بلکه به معنای دیدن همه چیز در پرتو رضایت الهی است. همانطور که تیر را از پای ایشان کشیدند و متوجه نشد (چون درد دنیوی بود)، اما ناله فقیر را شنید (چون درد دین و خلق خدا بود).
این انگشتربخشی چنان مهم بود که حسان بن ثابت در حضور پیامبر شعر سرود و پیامبر او را تأیید کردند. قیمت انگشتر مهم نبود، بلکه «ایثار در لحظه» و «اخلاص عمل» ارزش داشت. این واقعه در روز ۲۴ ذیالحجه (همزمان با روز مباهله) رخ داد و این روز را به یکی از اعیاد بزرگ ولایی تبدیل کرد.
کلمه «ولی» در این آیه به معنای سرپرست و صاحباختیار است، نه صرفاً دوست. زیرا دوست داشتن مؤمنین اختصاصی به نمازگزاران و زکاتدهندگان در حال رکوع ندارد. حصر کلمه «انما» نشان میدهد که ولایت و رهبری جامعه پس از خدا و رسول، منحصر در علی (ع) و امامان معصوم است.
