جنگ بدر نمونه ای کلاسیک از جنگ های نامتقارن است که در آن یک نیروی کوچک با انگیزه بالا و رهبری هوشمند، بر نیرویی بزرگتر اما با انگیزه های مادی و رهبری متشتت غلبه می کند. بررسی این جنگ از منظر علوم نظامی، درس های فراوانی در حوزه های تاکتیک، لجستیک و رهبری دارد.
یکی از ارکان پیروزی در بدر، برتری اطلاعاتی سپاه اسلام بود. پیامبر (ص) شخصاً و با کمک یاران نزدیک، به جمع آوری اطلاعات پرداختند. دانستن تعداد دقیق دشمن (از طریق محاسبه تعداد شترهای ذبح شده روزانه) و مسیر حرکت کاروان ابوسفیان، به مسلمانان اجازه داد تا زمان و مکان درگیری را دیکته کنند. در مقابل، قریش دچار غافلگیری اطلاعاتی شد.
اقدام راهبردی بستن چاه های آب و ایجاد حوضچه برای مصرف مسلمانان، دشمن را در تنگنای شدید قرار داد. این تاکتیک (جنگ آب) باعث شد مشرکین تشنه و خسته وارد کارزار شوند. انتخاب موضع در بالادست و استفاده از شرایط جوی (باران) نشان دهنده نبوغ نظامی فرماندهی اسلام بود.
اعراب جاهلی عادت به جنگ های (کر و فر) یا حمله های بی نظم داشتند. پیامبر (ص) در بدر سیستم صف آرایی منظم را معرفی کردند که سربازان مانند دیواری نفوذناپذیر می ایستادند. این انضباط تاکتیکی باعث شد تا حملات پراکنده سواره نظام قریش دفع شود و تلفات دشمن بالا برود.
در حالی که سران قریش (ابوجهل، امیه، عتبه) دچار اختلاف نظر و رقابت داخلی بودند، پیامبر (ص) با اقتدار معنوی و کاریزماتیک خود، وحدت فرماندهی را حفظ کردند. حضور ایشان در خط مقدم و دعاهای خالصانه، روحیه سربازان را در اوج نگه داشت. این تفاوت در سبک رهبری، عامل اصلی در حفظ انسجام جبهه خودی بود.
