در فرهنگ ایران، آب تنها یک ماده نیست، موجودی زنده و دارای شعور است که قهر و مهر دارد.
فرهنگی و تاریخی
2
ایرانیان نخستین ملتی بودند که آلودن آب را گناهی نابخشودنی میدانستند، چرا که آب را مظهر پاکی خداوندی میدیدند.
فرهنگی و تاریخی
3
سوگند به آب، یکی از سنگینترین سوگندها در میان اقوام کهن ایرانی بوده است که نشان از حرمت بالای آن دارد.
فرهنگی و تاریخی
4
پشت سر مسافر آب میریزند تا به سلامت بازگردد؛ این رسم زیبا نشان از باور به روشنایی و خیرخواهی آب دارد.
فرهنگی و تاریخی
5
در معماری ایرانی، حوض آب قلب خانه است؛ جایی که تصویر آسمان در زمین منعکس میشود و آرامش را هدیه میدهد.
فرهنگی و تاریخی
6
حرمت نان و آب در سفره ایرانی، ریشه در باوری دارد که این دو را برکت مستقیم پروردگار میداند.
فرهنگی و تاریخی
7
قناتها، شاهکار مهندسی ایرانیان، نشاندهنده تعامل هوشمندانه و محترمانه انسان ایرانی با عنصر آب است.
فرهنگی و تاریخی
8
در ادبیات عرفانی ما، آب نماد علم و معرفت است که جان تشنه سالک را سیراب میکند.
فرهنگی و تاریخی
9
«آب روشنی است»؛ این جمله کوتاه، عصاره هزاران سال تفکر ایرانی درباره ماهیت مقدس آب است.
فرهنگی و تاریخی
10
نگاهبانان آب در ایران باستان جایگاهی مقدس داشتند، زیرا حافظ خون رگهای زمین بودند.
فرهنگی و تاریخی
ادبی و حکیمانه
1
آب، مهریه بانوی دو عالم است؛ حرمتش را نگه داریم که بیحرمتی به آب، جفا به گلهاست.
ادبی و حکیمانه
2
صدای آب، صدای تپش قلب زمین است. ایرانیان این صدا را عبادت میکردند.
ادبی و حکیمانه
3
هر جا که آب هست، آبادانی همانجاست. این راز تمدن چندهزار ساله ماست.
ادبی و حکیمانه
4
آب را نباید آزرد، که فرشتگان بر کنارههای آن به تسبیح مشغولند.
ادبی و حکیمانه
5
زلالی آب، سرمشق صداقت و راستی برای مردمان این دیار بوده است.
ادبی و حکیمانه
6
قداست آب در ایران چنان است که حتی در خواب دیدن آن را نشانه روشنایی و گشایش کار میدانند.
ادبی و حکیمانه
7
آب تشنه احترام ماست، پیش از آنکه ما تشنه قطرههای آن شویم.
ادبی و حکیمانه
8
تاریخ ایران با آب نوشته شده است؛ از کاریزهای کویر تا رودهای خروشان زاگرس.
ادبی و حکیمانه
9
احترام به آب، احترام به زندگی، به خدا و به آینده فرزندانمان است.
ادبی و حکیمانه
10
آب، آینه تمامنمای لطف خداست. شکستن این آینه در فرهنگ ما روانیست.
ادبی و حکیمانه
جایگاه آب در اساطیر و ادیان ایران
از دوران زرتشت تا اسلام، آب همواره در ایران مقدس بوده است. در اوستا، آبها ستایش شدهاند و آناهیتا به عنوان موکل آبها تکریم میشده است. در اسلام نیز با آیات متعددی چون «و جعلنا من الماء کل شیء حی»، بر حیاتی بودن و طهارت آب تاکید شده است. این تداوم تاریخی نشاندهنده جایگاه بلامنازع آب در ناخودآگاه جمعی ایرانیان است.
رسم آب پاشیدن پشت سر مسافر
یکی از زیباترین رسوم ایرانی که نشاندهنده قداست و نمادین بودن آب است، ریختن آب پشت سر مسافر است. آب نماد روشنایی، جریان و بازگشت سلامت است. این رسم بیانگر آرزوی سفری بیخطر و بازگشتی زلال و روشن برای عزیز سفرکرده است.
معماری و آب: باغهای ایرانی
باغ ایرانی (Persian Garden) که در یونسکو ثبت جهانی شده است، بدون آب معنا ندارد. طراحی جویبارها و حوضها در باغها و خانههای قدیمی، نمادی از رودهای بهشتی است. آب در معماری ایرانی عنصری برای ایجاد آرامش، لطافت هوا و زیبایی بصری بوده و همواره در مرکز توجه قرار داشته است.
حرمت آب در ضربالمثلهای فارسی
ضربالمثلهایی مانند «آب روشنی است»، «آب را گل نکنیم» و «آب نطلبیده مراد است» همگی ریشه در باورهای عمیق فرهنگی نسبت به خیر و برکت بودن آب دارند. این امثال و حکم نشان میدهند که آب در زبان و ادبیات روزمره مردم نیز جایگاهی فراتر از یک نوشیدنی دارد.
آب و تطهیر در فرهنگ دینی
در فرهنگ دینی ایران، آب تنها پاککننده جسم نیست، بلکه پاککننده روح نیز هست. وضو و غسل که مقدمه عبادت هستند، با آب انجام میشوند. این موضوع باعث شده تا آب به عنوان واسطهای برای تقرب به خداوند و ورود به حریم معنویت شناخته شود.
سوالات متداول
چرا ایرانیان پشت سر مسافر آب میریزند؟
به نشانه روشنایی و این باور که آب سیال است و باعث میشود مسافر به سلامت و با دلی روشن بازگردد.
جمله آب روشنی است به چه معناست؟
اشاره به پاکی، صفای باطن و خیر و برکت بودن آب دارد و معمولاً وقتی آب ناخواسته میریزد گفته میشود.
جایگاه آب در اسلام و ایران چیست؟
در هر دو فرهنگ، آب مایه حیات، پاککننده (طهور) و نعمتی الهی است که اسراف آن حرام و گناه شمرده میشود.
نقش قنات در فرهنگ آب ایرانی چیست؟
قنات نماد هوش و احترام ایرانیان به آب است که بدون تبخیر و هدررفت، آب را از دل زمین به سطح میآورد.
آیا آلوده کردن آب در ایران باستان مجازات داشت؟
بله، در قوانین باستانی آلوده کردن آبهای جاری گناهی بزرگ محسوب میشد و مجازاتهای سنگینی داشت.
الهه آب در ایران باستان کیست؟
آناهیتا (آناهید) ایزدبانوی آب، باران و باروری در ایران باستان بوده است.
نماد آب در خواب چیست؟
در تعبیر خواب ایرانی، آب زلال نشانه دانش، عمر طولانی، و گشایش در کارهاست.
شعر معروف درباره آب از کیست؟
شعر «آب را گل نکنیم...» از سهراب سپهری، مشهورترین شعر معاصر درباره حرمت آب است.
آب مهریه کیست؟
در اعتقادات شیعی و فرهنگ ایرانی، آب به عنوان مهریه حضرت فاطمه زهرا (س) شناخته میشود که بر حرمت آن میافزاید.
فلسفه حوض در خانههای قدیمی چیست؟
حوض نماد پاکی و جمع شدن برکت در خانه بود و تصویر آسمان را در زمین منعکس میکرد.