در شهرهای جنوبی ایران (خوزستان، بوشهر، هرمزگان)، آیینی سنتی به نام گرگیعان یا قرقیعان در شب ۱۵ رمضان برگزار می شود.
آیین_گرگیعان_جنوب
2
کودکان با لباس های نو و کیسه های پارچه ای به درب منازل می روند و اشعاری در مدح امام حسن (ع) می خوانند.
آیین_گرگیعان_جنوب
3
صاحبخانه ها به کودکان شیرینی، شکلات و آجیل هدیه می دهند و این شب را برای بچه ها خاطره انگیز می کنند.
آیین_گرگیعان_جنوب
4
شعار معروف کودکان (ماجینه یا ماجینه، حل الکیس و انطینه) است یعنی (ما آمدیم، کیسه را باز کن و عیدی بده).
آیین_گرگیعان_جنوب
5
این رسم شبیه به سنت قاشق زنی است و ریشه در شادی مردم مدینه هنگام تولد امام حسن (ع) دارد.
آیین_گرگیعان_جنوب
سفره_های_کریمانه
1
در بسیاری از شهرها از جمله مشهد و قم، سفره های افطاری ساده و طولانی در خیابان ها و مساجد پهن می شود.
سفره_های_کریمانه
2
توزیع (نان صلواتی) در نانوایی ها به نیت امام حسن مجتبی (ع) از رسوم رایج در سراسر ایران است.
سفره_های_کریمانه
3
پخت آش نذری و شله زرد و توزیع آن بین همسایگان در عصر روز ۱۴ و ۱۵ رمضان بسیار مرسوم است.
سفره_های_کریمانه
4
مردم معتقدند طعامی که به نام کریم اهل بیت پخته شود، شفابخش و پربرکت است.
سفره_های_کریمانه
گلباران_حرم_ها
1
در شهرهای مذهبی، خادمان و مردم با شاخه های گل به سمت حرم های مطهر حرکت می کنند.
گلباران_حرم_ها
2
حرم امام رضا (ع) و حضرت معصومه (س) در این شب غرق در گل و نور می شود.
گلباران_حرم_ها
3
نقاره زنی ویژه در حرم رضوی به مناسبت میلاد سبط اکبر پیامبر (ص) اجرا می شود.
گلباران_حرم_ها
مولودی_خوانی_و_زورخانه
1
در زورخانه ها، پهلوانان جشن گلریزان برگزار می کنند و برای آزادی زندانیان یا کمک به نیازمندان پول جمع می کنند.
مولودی_خوانی_و_زورخانه
2
مراسم مولودی خوانی سنتی در بازارها و مساجد قدیمی با پخش شربت و شیرینی بامیه برگزار می شود.
مولودی_خوانی_و_زورخانه
3
در برخی شهرها مثل اصفهان و یزد، مراسم (ختم انعام) و دعا برای عاقبت بخیری جوانان در این شب مرسوم است.
مولودی_خوانی_و_زورخانه
پخت_نان_شیرین
1
در برخی مناطق روستایی، نان های شیرین محلی مخصوصی پخته می شود که روی آن با زعفران نام حسن (ع) یا یا کریم را می نویسند.
پخت_نان_شیرین
2
این نان ها به عنوان تبرک بین روزه داران توزیع می شود و نماد برکت سفره امام حسن (ع) است.
پخت_نان_شیرین
فلسفه آیین گرگیعان در جنوب ایران
آیین گرگیعان یا قرقیعان که در اهواز، بوشهر و بندرعباس رایج است، ریشه ای تاریخی دارد. گفته می شود وقتی امام حسن (ع) متولد شدند، مردم مدینه برای تبریک به درب خانه پیامبر (ص) می رفتند و پیامبر به کودکان هدیه می دادند. واژه قرقیعان از (قرة العین) به معنای نور چشم گرفته شده است. این جشن کودکانه، شادی میلاد را در دل نسل جدید زنده نگه می دارد.
سنت نان صلواتی و اطعام نیازمندان
از آنجا که امام حسن (ع) به بخشندگی شهره هستند، ایرانیان سعی می کنند در روز تولد ایشان، سیره ایشان را زنده کنند. بسیاری از نانوایان در روز ۱۵ رمضان پخت خود را رایگان اعلام می کنند. خیرین نیز با تهیه سبدهای کالا برای فقرا، جشن میلاد را با دستگیری از نیازمندان گرامی می دارند.
جشن گلریزان و فرهنگ پهلوانی
میلاد امام حسن (ع) فرصتی برای نمایش فتوت و جوانمردی است. زورخانه ها در این ایام مراسم گلریزان برگزار می کنند تا با جمع آوری کمک های مردمی، گره از کار گرفتاران باز کنند. این رسم نشان دهنده پیوند عمیق مذهب و فرهنگ فتوت در ایران است.
تزیینات شهری و شادی مومنانه
در نیمه رمضان، چهره شهرهای ایران تغییر می کند. چراغانی مساجد، نصب پرچم های سبز رنگ با نام امام مجتبی (ع) و پخش نوای مولودی از بلندگوها، فضای جامعه را پرنشاط می کند. شیرینی فروشی ها شلوغ ترین روزهای خود را سپری می کنند و مردم با جعبه های شیرینی به دیدار هم می روند.
تنوع اقوام ایرانی در ابراز ارادت
هر قوم ایرانی به زبان و شیوه خود به امام حسن (ع) ابراز ارادت می کند. ترک ها، لرها، کردها، بلوچ ها و عرب های ایران، هر کدام اشعار و نغمه های محلی خاصی برای میلاد کریم اهل بیت دارند که نشان دهنده وحدت در عین کثرت فرهنگی است.
سوالات متداول
آیین گرگیعان چیست؟
یک جشن سنتی در جنوب ایران است که در شب ۱۵ رمضان برگزار می شود و کودکان با خواندن شعر، از همسایه ها شیرینی و عیدی می گیرند.
غذای مخصوص شب میلاد امام حسن چیست؟
غذای خاص ثابتی نیست، اما آش رشته، شله زرد و نان های محلی شیرین به عنوان نذری بسیار رایج است.
چرا در این روز نان رایگان توزیع می شود؟
به نیت شاد کردن روح امام حسن مجتبی (ع) که به کریم اهل بیت و سفره دار مدینه معروف بودند.
آداب زیارت در شب میلاد امام حسن چیست؟
خواندن زیارتنامه امام حسن (ع)، زیارت جامعه کبیره و پخش گل و شیرینی در اماکن متبرکه.
جشن گلریزان چیست؟
مراسمی که معمولاً در زورخانه ها یا مساجد برگزار می شود تا به یمن میلاد امام حسن (ع) برای آزادی زندانیان جرائم غیرعمد پول جمع کنند.
رنگ نمادین میلاد امام حسن چیست؟
رنگ سبز، که نماد سیادت و اهل بیت (ع) است، در تزیینات این روز بیشتر استفاده می شود.
آیا روزه در روز تولد امام حسن حرام است؟
خیر، روزه گرفتن در ماه رمضان واجب است و تولد امام (ع) منافاتی با آن ندارد، بلکه ثواب روزه را با شادی معنوی بیشتر می کند.
شعار کودکان در مراسم گرگیعان چیست؟
(ماجینه یا ماجینه، حل الکیس و انطینه) یعنی ما آمدیم، کیسه را باز کن و به ما هدیه بده.
در مشهد چه مراسمی برگزار می شود؟
علاوه بر گلباران حرم، سفره بزرگ افطاری در صحن امام حسن مجتبی (ع) پهن می شود.
آیا هدیه دادن در این روز مرسوم است؟
بله، به ویژه هدیه دادن به پسرانی که نامشان حسن است و همچنین کمک به ایتام.