در تقویم جمهوری اسلامی ایران، ۱۲ اردیبهشت ماه، سالروز شهادت آیتالله مرتضی مطهری، به عنوان روز معلم و در سطح آموزش عالی به عنوان «روز استاد» نامگذاری شده است. شهید مطهری، استاد دانشگاه تهران و فیلسوفی برجسته بود که توانست پلی میان اندیشههای دینی و علوم دانشگاهی برقرار کند. گرامیداشت این روز در دانشگاهها، تأکیدی بر لزوم وحدت حوزه و دانشگاه و اهمیت پرورش اساتیدی است که هم در علم سرآمد باشند و هم در تهذیب نفس و اخلاق.
رهبر معظم انقلاب همواره بر اهمیت تولید علم و عبور از مرزهای دانش تأکید داشتهاند. اساتید دانشگاه به عنوان فرماندهان این «جهاد علمی»، وظیفه دارند با هدایت پایاننامهها و پژوهشها به سمت حل مسائل واقعی کشور، زمینه استقلال و خودکفایی را فراهم آورند. استاد تراز انقلاب اسلامی، کسی است که علم را نه برای علم، بلکه برای پیشرفت و اقتدار میهن اسلامی و خدمت به مردم به کار میگیرد.
رابطه استاد و دانشجو در فرهنگ ایرانی-اسلامی، رابطهای خشک و اداری نیست؛ بلکه رابطهای مبتنی بر ادب، احترام و مرید و مرادی است. استاد نه تنها انتقالدهنده دانش تخصصی، بلکه الگوی رفتاری، اخلاقی و اجتماعی دانشجو است. تأثیر یک استاد دلسوز و متعهد بر جهانبینی و آینده شغلی دانشجو میتواند مسیر زندگی او را متحول سازد. روز استاد فرصتی برای بازخوانی و تقویت این پیوند مقدس است.
اساتید دانشگاه علیرغم جایگاه رفیع اجتماعی، با چالشهایی همچون لزوم بهروزرسانی مداوم دانش، فشار برای انتشار مقالات ISI، کمبود بودجههای پژوهشی و دغدغههای معیشتی روبرو هستند. ارتقای مرتبه علمی (از استادیاری به دانشیاری و استادی) نیازمند تلاشی شبانهروزی است. درک این چالشها و قدردانی از زحمات خاموش آنان در آزمایشگاهها و کتابخانهها، وظیفه جامعه و مسئولین در روز استاد است.
یکی از ویژگیهای بارز شهید مطهری، روحیهی آزاداندیشی و پاسخگویی منطقی به شبهات بود. او در محیط دانشگاه که محل تضارب آراست، با سعه صدر به نقدها گوش میداد و با استدلال پاسخ میگفت. امروز نیز دانشگاه نیازمند اساتیدی است که با تاسی به این شهید بزرگوار، فضای کرسیهای آزاداندیشی را رونق بخشند و با سلاح منطق از مبانی اعتقادی و ملی دفاع کنند.
