روز جهانی دفاع غیرنظامی توسط سازمان بینالمللی دفاع غیرنظامی (ICDO) نامگذاری شده است. این سازمان در سال ۱۹۳۱ توسط ژنرال جرج سنپل در پاریس پایهگذاری شد و هدف آن ایجاد محدودههای امن برای غیرنظامیان در زمان جنگ بود. امروزه اهداف این سازمان گسترش یافته و شامل حفاظت از مردم در برابر بلایای طبیعی، صنعتی و تکنولوژیک نیز میشود. ایران نیز یکی از کشورهای فعال در این حوزه است.
دفاع غیرنظامی (Civil Defence) مجموعهای از اقدامات و تدابیری است که برای حفاظت از جان و مال شهروندان، محیط زیست و تاسیسات در برابر حوادث طبیعی (مانند زلزله، سیل) و حوادث انسانساخت (مانند جنگ، انفجار) انجام میشود. هدف نهایی، کاهش خسارات و بازگرداندن شرایط به حالت عادی در کوتاهترین زمان ممکن است.
در دنیای مدرن، تکنولوژی نقش محوری در دفاع غیرنظامی ایفا میکند. استفاده از پهپادها برای جستجو و نجات، سیستمهای هشدار سریع زلزله و سیل، و نرمافزارهای مدیریت بحران، توانایی کشورها را در مقابله با حوادث افزایش داده است. شعارهای سالانه ICDO نیز اغلب بر لزوم بکارگیری فناوریهای نوین در این عرصه تاکید دارند.
دفاع غیرنظامی یک فرآیند یکطرفه از سوی دولت نیست. هر شهروند با یادگیری مهارتهای خودامدادی و دگرآمدادی، عضوی از بدنه دفاع غیرنظامی کشور محسوب میشود. مشارکت مردم در مانورها و رعایت استانداردهای ایمنی در ساختوساز، تاثیر مستقیمی بر کاهش تلفات دارد.
در جمهوری اسلامی ایران، سازمان پدافند غیرعامل و سازمان مدیریت بحران دو نهاد اصلی متولی این امر هستند. با توجه به موقعیت جغرافیایی ایران و قرارگیری در کمربند زلزله و همچنین تهدیدات منطقهای، توجه به اصول دفاع غیرنظامی و پدافند غیرعامل از اهمیت استراتژیک برخوردار است.
