روز جهانی منطق (World Logic Day) که هر ساله در 14 ژانویه برگزار میشود، ابتکاری از سوی یونسکو برای برجسته کردن اهمیت منطق در توسعه دانش، فناوری و فرهنگ بشری است. این روز فرصتی است تا به نقش حیاتی استدلال و تفکر انتقادی در زندگی فردی و اجتماعی بپردازیم. تقابل همیشگی میان عقل و دل، یکی از مباحث بنیادین در فلسفه و ادبیات، به ویژه در فرهنگ غنی ایرانی و اسلامی است که در این روز میتوان به بازخوانی آن پرداخت.
ایران مهد بسیاری از بزرگترین منطقدانان و فلاسفه تاریخ همچون ابنسینا، فارابی و خواجه نصیرالدین طوسی است. در سنت فلسفی ما، منطق به عنوان ابزاری برای صیانت ذهن از خطا تعریف میشود. بزرگان ما همواره بر تعادل میان عقل (به عنوان حجت باطنی) و شهود قلبی تاکید داشتهاند. روز منطق فرصتی است تا با بازگشت به این گنجینههای علمی، جایگاه خردورزی را در دوران مدرن بازتعریف کنیم.
در ادبیات عرفانی ما، گاهی عقل به عنوان پایچوبین و استدلالیون معرفی شدهاند، اما این به معنای نفی منطق نیست، بلکه اشاره به محدودیتهای عقل جزوی در برابر عظمت عشق الهی دارد. در زندگی روزمره، منطق و احساس دو بال پروازند. منطق مسیر را روشن میکند و احساس انگیزه حرکت میدهد. در روز جهانی منطق، میآموزیم که چگونه این دو نیروی قدرتمند درونی را با هم آشتی دهیم و از تضاد به تعامل برسیم.
بسیاری تصور میکنند منطق تنها مربوط به کلاسهای ریاضی و فلسفه است، اما منطق شالوده تصمیمگیریهای صحیح در زندگی است. از مدیریت مالی گرفته تا روابط اجتماعی، تفکر منطقی به ما کمک میکند تا از تعصبات بیجا، شتابزدگی و پشیمانیهای آینده جلوگیری کنیم. در این روز باید تمرین کنیم که هیجانات آنی را با فیلتر منطق عبور دهیم.
پرورش تفکر منطقی نیاز به تمرین دارد. مطالعه کتب فلسفی، حل معماها، شنیدن نظرات مخالف بدون جبههگیری و تحلیل پیشفرضهای ذهنی، راههایی برای تقویت عضله منطق در ذهن هستند. روز جهانی منطق دعوتی است برای همگان تا با مسلح شدن به سلاح استدلال و برهان، در برابر هجوم اخبار جعلی و خرافات ایستادگی کنند.
