یلدا، جشن پیروزی نور بر اهریمنِ تاریکی است. باور داشته باش که هیچ شبی، هرچقدر هم طولانی، نمیتواند مانع طلوع خورشید شود.
فلسفی_عمیق
2
در پسِ بلندترین تاریکی سال، روشنترین امید متولد میشود. یلدا به ما میاموزد که پایان شب سیه، سپید است.
فلسفی_عمیق
3
ما بیدار میمانیم تا گواه باشیم که تاریکی رفتنی است و نور جاودانه. این فلسفه یلداست.
فلسفی_عمیق
4
یلدا فقط یک دقیقه بیشتر نیست؛ نماد استقامت و صبر در برابر سختیهاست تا رسیدن به بهار.
فلسفی_عمیق
5
تاریخ ایران، تاریخِ ستایشِ نور است. یلدا، میعادگاه عاشقان روشنایی در دلِ سیاهی زمستان است.
فلسفی_عمیق
6
زایش خورشید (مهر) در شب یلدا، پیامی ابدی دارد: امید هرگز نمیمیرد، حتی در سردترین لحظات.
فلسفی_عمیق
7
شمعهایی که امشب روشن میکنیم، نماد آتش درون ماست که بر سرمای زمانه غلبه میکند.
فلسفی_عمیق
8
یلدا به ما یادآوری میکند که برای رسیدن به نور، باید از دل تاریکی گذشت و نترسید.
فلسفی_عمیق
9
امشب، شبِ مرگِ تاریکی و تولدِ آگاهی است. بیدار باشیم و بیدار کنیم.
فلسفی_عمیق
10
ریشه در خاک و نگاه به خورشید؛ این راز ماندگاری فرهنگ ماست که در یلدا تجلی مییابد.
فلسفی_عمیق
تاریخی_باستانی
1
یلدا، یادگار آیین میترایسم و پرستش مهر (خورشید) است؛ میراثی که هزاران سال هویت ما را حفظ کرده است.
تاریخی_باستانی
2
نیاکان ما دریافتند که از فردای یلدا، روزها بلندتر میشوند؛ پس این شب را «شب زایش مهر» نامیدند و جشن گرفتند.
تاریخی_باستانی
3
این جشن، دهنکجیِ شادی و نور به چهرهی عبوسِ سرما و تاریکی است.
تاریخی_باستانی
4
سفره یلدا (میزد)، بازماندهی سفرههای آیینی باستان است که در آن نذر میکردند تا برکت به زندگی بازگردد.
تاریخی_باستانی
5
یلدا پیوندی است میان انسان و کیهان؛ همسویی با گردش فلک و ستایش نظم آفرینش.
تاریخی_باستانی
6
نام «یلدا» سریانی است، اما روح این جشن کاملاً ایرانی و زرتشتی است (دیگان).
تاریخی_باستانی
7
در باور ایرانی، اهریمن تاریکی در طولانیترین شب سال آخرین زور خود را میزند، اما مغلوبِ طلوعِ خورشید میشود.
تاریخی_باستانی
8
حفظ آتش در شب یلدا، نماد پاسداری از فروغ ایزدی در برابر نیروهای شر بوده است.
تاریخی_باستانی
9
یلدا خواهر نوروز است؛ یکی نویدبخش تولد خورشید و دیگری نویدبخش تولد طبیعت.
تاریخی_باستانی
10
ما وارثان مردمی هستیم که تاریکی را نه با نفرین، بلکه با روشن کردن شمع درمان میکردند.
تاریخی_باستانی
امیدبخش
1
اگر زندگیات در مرحله یلداست (تاریک و طولانی)، نگران نباش؛ خورشید موفقیت در راه است.
امیدبخش
2
یلدا بهانه است تا بدانیم حتی یک دقیقه بیشتر با هم بودن، میتواند بر ساعتها تاریکی غلبه کند.
امیدبخش
3
صبوری کن، همانطور که زمین برای دیدن خورشید صبر میکند. سحر نزدیک است.
امیدبخش
4
غمهایت را به تاریکی یلدا بسپار و قلبت را به سرخی انار و گرمای امید پیوند بزن.
امیدبخش
5
بزرگترین درس یلدا: هیچ زمستانی ماندنی نیست.
امیدبخش
6
امید، آن دانه نوری است که در دل تاریک خاک (یا شب) کاشته میشود و در بهار جوانه میزند.
امیدبخش
7
یلدا میگوید: قدرِ لحظاتِ روشنایی را بدانیم، چون تاریکی در کمین است، اما مغلوبشدنی.
امیدبخش
8
بیایید امشب در دلمان چراغی روشن کنیم که هیچ بادی آن را خاموش نکند؛ چراغ امید.
امیدبخش
9
پیروزی نور بر تاریکی، قانون طبیعت است؛ پس در نبردهای زندگی، سمتِ نور بایست.
امیدبخش
10
طلوع فردا صبح، زیباترین طلوع سال است؛ چون حاصلِ غلبه بر طولانیترین شب است.
امیدبخش
تولد خورشید (مهر)
محور اصلی فلسفه یلدا، واقعهای کیهانی است: انقلاب زمستانی. ایرانیان باستان با دانش نجوم خود دریافته بودند که ۳۰ آذر کوتاهترین روز و بلندترین شب سال است، اما بلافاصله پس از آن، روزها بلندتر میشوند. آنها این رویداد را «تولد خورشید» (زایش مهر/میترا) نامیدند و آن را پیروزی نهایی نور بر تاریکی دانستند.
نبرد خیر و شر
در جهانبینی ایرانی باستان (مزدیسنا)، جهان صحنه نبرد دائمی نیروهای خیر (اهورامزدا/نور) و شر (اهریمن/تاریکی) است. شب یلدا اوج قدرتنمایی اهریمن (تاریکی و سرما) است. مردم با بیدار ماندن، روشن کردن آتش و جمع شدن دور هم، به نیروهای اهریمنی اجازه غلبه نمیدهند و تا طلوع خورشید (پیروزی خیر) نگهبانی میدهند.
نام یلدا
کلمه «یلدا» ریشه سریانی (زبان مسیحیان باستان) دارد و به معنای «تولد» است (همریشه با تولد و میلاد عربی). مسیحیان سریانی این واژه را برای تولد حضرت عیسی (ع) به کار میبردند، اما ایرانیان این نام را برای جشن باستانی خود (شب چله/زایش خورشید) وام گرفتند.
تاثیر بر کریسمس
بسیاری از پژوهشگران معتقدند که جشن کریسمس (۲۵ دسامبر) و تولد عیسی مسیح، متاثر از آیین مهرپرستی و یلدای ایرانی است. رومیان باستان جشن «ساتورنالیا» و تولد «سول اینویکتوس» (خورشید شکستناپذیر) را در همین ایام داشتند که بعدها با مسیحیت ادغام شد.
امید و انتظار
یلدا جشنِ «انتظار» است؛ انتظار برای سپیده دم. این مفهوم فلسفی به انسان میآموزد که در سختترین و تاریکترین لحظات زندگی، امید به گشایش و روشنایی را از دست ندهد.
سوالات متداول
معنی فلسفی یلدا چیست؟
پیروزی نور بر تاریکی، خیر بر شر، و امید بر ناامیدی.
چرا یلدا را جشن میگیریم؟
برای پاسداشت تولد خورشید و گذر از تاریکترین نقطه سال به سمت روشنایی.
آیا یلدا جشن زرتشتی است؟
بله، ریشه در آیینهای زرتشتی و پیشازرتشتی (مهرپرستی) دارد، اما امروزه جشنی ملی برای همه ایرانیان است.
چرا آتش روشن میکردند؟
آتش نماد گرما و نور ایزدی برای دفع نیروهای اهریمنی و سرما بوده است.
شباهت یلدا و کریسمس چیست؟
هر دو جشن در آغاز زمستان برگزار میشوند، ریشه در زایش نور دارند و با درخت (سرو یلدا/کاج کریسمس) و رنگ قرمز و سبز تزیین میشوند.
خورشید نماد چیست؟
نماد آگاهی، حقیقت، گرما، حیات و خدا.
تاریکی نماد چیست؟
نماد جهل، سرما، مرگ، اهریمن و غم.
چرا بیدار میمانیم؟
بیدار ماندن نماد هوشیاری و کمک به خورشید برای غلبه بر تاریکی است (و همچنین لذت بردن از با هم بودن).
میزد (Myzad) چیست؟
سفره آیینی و نذری ایرانیان باستان که شامل خوراکیهای خشک و تر (لرک) بوده و سفره یلدا بازمانده آن است.
پیام یلدا برای انسان مدرن چیست؟
در عصر تنهایی و اضطراب، یلدا پیامآور «با هم بودن» و «امیدواری» است.