گره دریایی (Knot) چیست و چرا استفاده میشود؟
در دریانوردی و هوانوردی، از واحد گره (Knot) برای سنجش سرعت استفاده میشود. یک گره برابر است با پیمودن یک مایل دریایی (Nautical Mile) در مدت یک ساعت. دلیل استفاده از این واحد، ارتباط مستقیم آن با مختصات جغرافیایی زمین است. هر مایل دریایی دقیقاً برابر با یک دقیقه از کمان عرض جغرافیایی زمین است. این ویژگی باعث میشود ناوبری و نقشهخوانی برای ملوانان در خلیج فارس یا دریای خزر بسیار سادهتر از استفاده از کیلومتر باشد.
فرمول ریاضی تبدیل (استاندارد جهانی)
بر خلاف مایل زمینی (۱.۶۰۹ کیلومتر)، مایل دریایی کمی طولانیتر است و دقیقا برابر با ۱۸۵۲ متر میباشد. بنابراین فرمول تبدیل به شکل زیر است:
نکته محاسباتی سریع: برای یک تخمین ذهنی، عدد گره را دو برابر کنید و سپس ۱۰ درصد از آن کم کنید.
(مثلا ۲۰ گره: ۴۰ منهای ۴ = ۳۶ کیلومتر. مقدار واقعی ۳۷.۰۴ است که بسیار نزدیک است).
مثالهای کاربردی در ایران
کشتیهای تجاری
نفتکشها و کشتیهای کانتینری در خلیج فارس معمولاً با سرعتی حدود ۱۵ تا ۲۰ گره حرکت میکنند. این معادل 28 - 37 km/h است.
سرعت باد در هواشناسی
در گزارشهای هواشناسی دریایی، باد ۱۰ گره نسیمی ملایم است که معادل 18.5 km/h میباشد و موجهای کوچکی ایجاد میکند.
قایقهای تندرو
قایقهای تندرو (Speedboats) در کیش یا بندر انزلی میتوانند به سرعت ۴۰ گره برسند. این یعنی سرعتی معادل 74 km/h روی آب که بسیار سریع حس میشود.
اشتباهات رایج دریانوردان تازهکار
- اشتباه گرفتن Knot و MPH: هرگز گره را با مایل زمینی (mph) اشتباه نگیرید. گره حدود ۱۵٪ بیشتر از مایل زمینی سرعت دارد. ۲۰ گره بسیار سریعتر از ۲۰ مایل بر ساعت است.
- تاثیر جریان آب: سرعت سنج قایق (Log) سرعت نسبت به آب را نشان میدهد، نه سرعت نسبت به زمین (SOG). اگر مخالف جریان آب حرکت کنید، سرعت GPS (کیلومتر) شما کمتر از عدد گره دستگاه خواهد بود.
- سختی آب: حرکت با سرعت ۵۰ کیلومتر بر ساعت روی آب به دلیل اصطکاک و ضربات موج، بسیار سختتر و خطرناکتر از همین سرعت روی آسفالت است.