حضرت فاطمه معصومه (س)، دختر گرامی امام موسی کاظم (ع) و خواهر امام رضا (ع)، در اول ذیالقعده سال ۱۷۳ هجری قمری در مدینه منوره دیده به جهان گشودند. ایشان به دلیل طهارت روح و کمالات معنوی، از سوی برادرشان ملقب به «معصومه» شدند. لقب «کریمه اهل بیت» نیز نشاندهنده جایگاه رفیع ایشان در برآوردن حاجات و دستگیری از شیعیان است. وجود حرم مطهر ایشان در قم، این شهر را به پایتخت مذهبی و علمی جهان تشیع تبدیل کرده است.
فاصله زمانی بین اول ذیالقعده (ولادت حضرت معصومه س) تا یازدهم ذیالقعده (ولادت امام رضا ع) را «دهه کرامت» نامیدهاند. این نامگذاری زیبا، تاکید بر محوریت کرامت، بخشش و مهربانی در سیره رضوی و فاطمی است. این دهه فرصتی طلایی برای ترویج معارف اهل بیت، تکریم دختران و جشن و شادی مومنانه در سراسر ایران اسلامی است.
در میان امامزادگان، حضرت معصومه (س) جایگاهی منحصر به فرد دارند. امام صادق (ع) پیش از ولادت ایشان فرمودند: «خدا حرمی دارد که مکه است... و ما حرمی داریم که قم است و به زودی بانویی از فرزندان من در آنجا دفن میشود که هر کس او را زیارت کند، بهشت بر او واجب میگردد». همچنین زیارتنامه ایشان از سوی امام معصوم (امام رضا ع) صادر شده است که نشانه مقام عصمتگونه ایشان است.
حضرت معصومه (س) برای دیدار برادرشان امام رضا (ع) از مدینه عازم مرو شدند، اما در میانه راه در شهر ساوه بیمار شدند (و بنا بر روایاتی مسموم گردیدند) و سپس به درخواست خودشان به قم منتقل شدند. ایشان پس از ۱۷ روز اقامت در قم، در سن جوانی وفات یافتند و در باغ بابلان (مکان فعلی حرم) به خاک سپرده شدند. هجرت ایشان تمدنساز بود و حوزه علمیه قم بر گرد شمع وجود ایشان شکل گرفت.
حضرت معصومه (س) الگوی کاملی از حیا، عفت، علم و ولایتمداری برای دختران مسلمان هستند. ایشان با وجود تجرد (به دلیل نبود کفو و همتا و شرایط خفقان سیاسی)، هرگز از مسیر تعالی باز نماندند و به مقامات عالیه علمی و معنوی دست یافتند. روز ولادت ایشان در تقویم ملی ایران به شایستگی «روز دختر» نامیده شده است.
