امام جعفر صادق (ع) در ۱۷ ربیعالاول سال ۸۳ هجری در مدینه متولد شدند. ایشان به «رئیس مذهب شیعه» معروف هستند زیرا در دوران انتقال قدرت از بنیامیه به بنیعباس، از فضای باز سیاسی استفاده کردند و با تشکیل بزرگترین دانشگاه اسلامی، مبانی فقهی و کلامی شیعه را مدون ساختند. اکثر روایات فقهی شیعه از ایشان نقل شده است و به همین دلیل مذهب شیعه را «جعفری» مینامند.
دانشگاه امام صادق (ع) در مدینه بیش از ۴۰۰۰ شاگرد در رشتههای مختلف تربیت کرد. شاگردان ایشان تنها در فقه محدود نبودند؛ جابر بن حیان (پدر علم شیمی)، هشام بن حکم (متکلم برجسته) و مومن طاق از شاگردان ایشان بودند. حتی پیشوایان اهل سنت مانند ابوحنیفه و مالک بن انس نیز مدتی افتخار شاگردی ایشان را داشته و به برتری علمی ایشان اذعان کردهاند.
ولادت امام صادق (ع) دقیقاً در همان روز ولادت جدشان پیامبر اکرم (ص) (۱۷ ربیعالاول) رخ داده است. این تقارن معنادار نشان میدهد که امام صادق (ع) احیاگر همان اسلام نابی است که پیامبر (ص) آورده بود. اگر پیامبر اسلام را تأسیس کرد (الحدوث)، امام صادق با تبیین دقیق معارف، بقای آن را تضمین نمود (البقاء).
دوران امام صادق (ع) دوران برخورد تمدنها و اندیشههای مختلف (از یونان و هند و ایران) بود. امام با سعه صدر با ملحدان، زندیقان و پیروان سایر ادیان مناظره میکردند و با منطق و استدلال قوی، حقانیت اسلام را ثابت مینمودند. ایشان الگوی کامل «کرسیهای آزاداندیشی» بودند.
