حقوق شهروندی مجموعهای از وظایف و مسئولیتهایی است که جامعه و دولت در قبال یکدیگر دارند. برای نابینایان، این حقوق شامل دسترسی برابر به فرصتها، امکانات، اطلاعات و امنیت است. تحقق این حقوق نیازمند آن است که معلولیت به عنوان یک تنوع انسانی پذیرفته شود و نه یک نقیصه که مانع برخورداری از حقوق مدنی گردد.
جمهوری اسلامی ایران با تصویب قانون جامع حمایت از حقوق معلولان، گام مهمی در جهت تضمین حقوق این قشر برداشته است. این قانون شامل موادی در خصوص مناسبسازی اماکن، اشتغال، مسکن، خدمات درمانی و توانبخشی است. آگاهی عمومی از مفاد این قانون میتواند به مطالبهگری صحیح و اجرای بهتر آن کمک شایانی کند.
در عصر اطلاعات، دسترسی به وبسایتها، خدمات بانکی آنلاین و اپلیکیشنها یکی از مهمترین مصادیق حقوق شهروندی است. طراحیها باید به گونهای باشد که با نرمافزارهای صفحهخوان سازگار باشد. محروم کردن نابینایان از فضای دیجیتال، به معنای طرد آنان از بخش بزرگی از زندگی مدرن امروزی است.
یکی از چالشهای اصلی نابینایان، مسئله بیکاری است. حقوق شهروندی ایجاب میکند که فرآیندهای استخدامی بر اساس شایستگی و مهارت باشد، نه ویژگیهای فیزیکی. بسیاری از نابینایان دارای مدارک عالی تحصیلی و مهارتهای فنی هستند و حق دارند که در چرخه اقتصادی کشور مشارکت داشته باشند و از استقلال مالی برخوردار شوند.
قوانین به تنهایی کافی نیستند؛ فرهنگ عمومی نقش مکمل را بازی میکند. شهروندان با اقداماتی ساده مانند سد نکردن معابر، راهنمایی صحیح در صورت درخواست کمک، و برخورد محترمانه و بدون ترحم، میتوانند فضایی امن و دلپذیر برای هموطنان روشندل خود ایجاد کنند. رعایت حقالناس در قبال این عزیزان، بار معنوی و اجتماعی بالایی دارد.
