هفدهم شوال در تقویم رسمی کشور، مصادف با سالروز نبرد تاریخی امیرالمؤمنین علی (ع) با عمرو بن عبدود در جنگ خندق است. در این نبرد، امام علی (ع) نه تنها بر قویترین پهلوان عرب پیروز شد، بلکه با کنترل خشم و رعایت اصول جوانمردی، الگویی جاودانه از «پهلوانی» را به نمایش گذاشت. به همین دلیل این روز به عنوان نماد فرهنگ پهلوانی و ورزش زورخانهای انتخاب شده است.
ورزش زورخانهای یا باستانی، تنها یک فعالیت بدنی نیست؛ بلکه مجموعهای از هنر، موسیقی، ادبیات و اخلاق اسلامی است. معماری گود، جایگاه سردم، ابزارهایی مانند میل و کباده که نماد ادوات جنگی قدیم هستند، همگی فلسفهای خاص دارند. حرکات ورزشی با ذکر خدا و مدح اهلبیت همراه است که روح را نیز پرورش میدهد.
در فرهنگ ایرانی و اسلامی، قهرمان کسی است که در میدان ورزش پیروز میشود و مدال میگیرد، اما پهلوان کسی است که علاوه بر قدرت جسمانی، دارای فضایل اخلاقی مانند تواضع، گذشت، مردمداری و کمک به مظلومان است. قهرمانی ممکن است فراموش شود، اما نام پهلوانانی چون تختی و پوریا ولی همیشه زنده است.
ورود به زورخانه با سر خمیده (به نشانه تواضع) و بدون کفش انجام میشود. سادات و پیشکسوتان احترام ویژهای دارند. مرشد با ضرب و زنگ، ریتم ورزش را تنظیم میکند و اشعار حماسی و اخلاقی میخواند. «گُلریزان» یکی از زیباترین رسوم زورخانه است که برای کمک به نیازمندان برگزار میشود.
در دنیای مدرن که گاهی اخلاق در رقابتها گم میشود، بازگشت به فرهنگ پهلوانی ضرورتی انکارناپذیر است. ترویج روحیهی جوانمردی، احترام به قانون و رقیب، و دستگیری از افتادگان، نیاز امروز میادین ورزشی و فضای اجتماعی ماست.
